Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Μαρδοχαίος Φριζής. Ένα λαμπρό παράδειγμα πίστης, μαχητικότητας και πατριωτισμού.

Μαρδοχαίος Φριζής. Ένα λαμπρό παράδειγμα πίστης, μαχητικότητας και πατριωτισμού.

Ο τίτλος του «Ήρωα» είναι ένας από εκείνους που δεν χαρίζονται αλλά κατακτώντας. Συχνά μόνο μια στιγμή φτάνει ώστε να τον κερδίσει κάποιος. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που τον κατακτούν κάθε μέρα με την στάση την οποια κρατούν μπροστά στις δυσκολίες της ζωής, με την αξιοπρέπεια, την αποφασιστικότητα αλλά και με την ίδια τους την πίστη. Πίστη όχι σε ένα Θεό αλλά στο χώμα στο οποίο γεννήθηκαν και σε αυτούς με τους οποίους περνούν  της  ιδίες δυσκολίες. Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν και ο Μαρδοχαίος Φριζής. Ένας άνθρωπος που όπως έλεγε ήταν απλά ένας «στρατιώτης».

Ο Μαρδοχαίος γεννήθηκε την Πρωτοχρονιά του 1893 στη Χαλκίδα, στους κόλπους μιας πολυμελούς οικογένειας Ρωμανιωτών Εβραίων. Ο Ιάκωβος και η Ιόπη Φριζή είχαν 13 παιδιά, 12 αγόρια κι ένα κορίτσι. Το όνειρό του από μαθητής ήταν να γίνει στρατιωτικός και παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του, που προτιμούσε να ασχοληθεί με τις εμπορικές επιχειρήσεις της οικογένειας, έδωσε τελικά εξετάσεις στη Σχολή Ευελπίδων, αλλά απέτυχε. Έτσι λοιπόν, γράφτηκε με βαριά καρδιά στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου, προς μεγάλη ικανοποίηση του πατέρα του, που τουλάχιστον θα τον καμάρωνε δικηγόρο. Όμως, η επιμονή του να γίνει στρατιωτικός δεν τον εγκατέλειπε και το 1916 κατατάχθηκε εθελοντικά στο στρατό. Σπούδασε στη Σχολή Υπαξιωματικών και εξήλθε αυτής με τον βαθμό του λοχία, ενώ σχεδόν αμέσως προήχθη στο βαθμό του εφέδρου ανθυπολοχαγού, λόγω της πανεπιστημιακής του μόρφωσης.

Ο Φριζής πολέμησε στο Μακεδονικό Μέτωπο κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και διακρίθηκε στα πεδία των μαχών, με αποτέλεσμα να μονιμοποιηθεί με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού. Τον Ιανουάριο του 1919 συμμετείχε στο εκστρατευτικό σώμα που πολέμησε τους Μπολσεβίκους στην Ουκρανία, κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου, με διοικητή της μονάδας του τον συνταγματάρχη, τότε, Νικόλαο Πλαστήρα.

Τον Αύγουστο του 1919 η μονάδα του μεταφέρθηκε στη Σμύρνη και έλαβε ενεργό μέρος στη Μικρασιατική Εκστρατεία, όπου ο Φριζής προήχθη σε υπολοχαγό, προτού συλληφθεί αιχμάλωτος από τους Τούρκους τον Αύγουστο του 1922. Επειδή δεν ήταν χριστιανός, οι Τούρκοι προσφέρθηκαν να τον απελευθερώσουν αμέσως. Αυτός, όμως, αρνήθηκε να εγκαταλείψει τους συμπολεμιστές του και παρέμεινε σε αιχμαλωσία μέχρι τον Αύγουστο του 1923, οπότε και αφέθηκε ελεύθερος μετά την ανταλλαγή των αιχμαλώτων.

Με την επάνοδό του στην Ελλάδα προήχθη σε λοχαγό και εστάλη στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε τη Σχολή Πολέμου της Γαλλίας, επιστρέφοντας στην Ελλάδα μετα την αποφοίτηση του και αφού φοίτησε και την ελληνική Σχολή Πολέμου, προβιβάσθηκε στο βαθμό του ταγματάρχη. Στη συνέχεια μετατέθηκε στη γενέτειρά του ως εκπαιδευτής στη Σχολή Πεζικού και στα τέλη της δεκαετίας του ’30 προήχθη στο βαθμό του αντισυνταγματάρχη και την άνοιξη του 1940 τοποθετήθηκε στο επιτελείο της VIII Μεραρχίας στα Ιωάννινα.

Εικόνα: Άγαλμα του Φριζής σε κεντρική πλατεία της Χαλκίδας. Πηγή: square.gr.

Μόλις ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος τις πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940 υπηρετούσε ως διοικητής αποσπάσματος στον τομέα Καλαμά – Νεγράδων και στη συνέχεια ως διοικητής του αποσπάσματος Αώου της VIII Μεραρχίας. Με τους άνδρες του αντέταξε σθεναρή άμυνα στον επιτιθέμενο εχθρό, με αποτέλεσμα την ανάσχεση της ιταλικής προέλασης και στη συνέχεια την αναστροφή του μετώπου. Είναι αυτός που συνέλαβε τους πρώτους Ιταλούς αιχμαλώτους, 15 αξιωματικούς και 700 οπλίτες, ενώ επέφερε συντριπτικό πλήγμα στην περίφημη Ιταλική Μεραρχία Αλπινιστών «Τζούλια».

Κατά την αντεπίθεση του ελληνικού στρατού μέσα στο αλβανικό έδαφος ως διοικητής ανεξάρτητης μεραρχίας ανέτρεψε τα τμήματα της ιταλικής μεραρχίας «Μόντενα» και άνοιξε τον δρόμο για την κατάληψη της Πρεμετής, την 4η Δεκεμβρίου του 1940. Την επόμενη ημέρα διατάχθηκε να καταλάβει τον λόφο 1220 στα βορειοανατολικά της Πρεμετής. Στις 11:20 το πρωί της 5ης Δεκεμβρίου βορειοανατολικά της Πρεμετής, ο Φριζής και οι άντρες του δέχθηκαν επίθεση από ιταλικά αεροπλάνα.

Αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο, έδωσε εντολή στους στρατιώτες του να πέσουν στα παρακείμενα χαρακώματα, αλλά ωστόσο για να μην υπάρξει πανικός, ο ίδιος παρέμεινε καβάλα στο άλογό του και ανέσυρε την σπάθη του, συνεχίζοντας να τους εμψυχώνει. Ήταν αποφασισμένος να κερδίσει την αθανασία, ήταν αποφασισμένος να τα δώσει όλα στην πατρίδα. Ως καβαλάρης έγινε εύκολος στόχος για τα εχθρικά αεροπλάνα. Στην αρχή δέχτηκε βολές από αεροπορικό πολυβόλο και έπειτα μία βόμβα γρήγορα τον αποτελείωσε.

Τελικός ο Μαρδοχαίος διαβάστηκε από ορθόδοξο ιερέα, ελλείψει ραβίνου, και τάφηκε στην Πρεμετή. Με το άγγελμα του θανάτου, ο Ιωάννης Μεταξάς έστειλε στη χήρα και στα τρία του παιδιά συλλυπητήριο τηλεγράφημα και ανακήρυξε τον Φριζή «Ήρωα της Ελλάδος». Μάλιστα προήχθη σε συνταγματάρχη επ’ ανδραγαθία στις 15 Απριλίου 1941, αναδρομικά από την ημέρα του θανάτου του.

Εξήντα ένα χρόνια αργότερα, το 2002, τα οστά του αναγνωρίσθηκαν και στις 23 Οκτωβρίου μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη, όπου ενταφιάστηκαν στο Ισραηλιτικό Νεκροταφείο της πόλης.  Ο Φριζής τιμήθηκε με πολλά μετάλλια, τόσο εν ζωή, όσο και μεταθανάτια. Προτομές του έχουν τοποθετηθεί έξω από το Πολεμικό Μουσείο στο Καλπάκι, στη γενέτειρά του τη Χαλκίδα και το Πολεμικό Μουσείο Αθηνών.

Πηγές:

  • Προσωπογραφίες τού παρελθόντος μας, “Οι σεφαραδίτικες κοινότητες στην Ελλάδα και το Ολοκαύτωμα”.
  • Ζαν Κοέν, “Συνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής Ο Έλληνας ήρωας”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.