Ρωμαίοι Αυτοκράτορες της Ανατολής
Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός. Ένας βάναυσος άνθρωπος με ένα βάναυσο τέλος.

Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός. Ένας βάναυσος άνθρωπος με ένα βάναυσο τέλος.

Η σύντομη βασιλεία του Ανδρονίκου Α’ του Κομνηνού έμεινε στην ιστορία του Βυζαντίου ως βασιλεία του τρόμου. Ο ίδιος ήταν μία αμφιλεγόμενη και πολύπλευρη προσωπικότητα που προκάλεσε το ενδιαφέρον τόσο των συγχρόνων του όσο και των ερευνητών της ιστορίας. Με πολλά χαρίσματα και εξίσου πολλές αδυναμίες, ήξερε να κερδίζει την αφοσίωση των άλλων, ωστόσο δεν θεωρούσε πως η δική του ήταν δεσμευτική. Η σκιαγράφησή του από τον Νικήτα Χωνιάτη αποτελεί την καλύτερη και πιο αποκαλυπτική παρουσίαση του ανθρώπου και της βασιλείας του, ενώ η αφήγηση ενσωματώνει το αριστοτεχνικά λογοτεχνικό πορτραίτο του που αποτελεί ταυτόχρονα το αποκορύφωμα της συγγραφικής δεξιοτεχνίας του συγγραφέα.

Εικόνα: Η Βυζαντινή αυτοκρατορία το 1180.

Ένας εξαιρετικά φιλόδοξος συγγενής.

Αλλά καλύτερα ας τα πάρουμε από την αρχή. Ο Ανδρόνικος Κομνηνός ήταν γιος του Ισαακίου Κομνηνού, αδελφού του αυτοκράτορα Ιωάννη Β΄ του Κομνηνού,  και συνομίληκος του αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνού. Γεννηθέντες και οι δύο το 1118, μεγάλωσαν μαζί στη βασιλική αυλή του Ιωάννη Β’. Είχε μεγάλη αδυναμία προς το αντίθετο φύλο, μαρτυρία δε αυτού είναι ο θυελλώδεις παράνομος, αιμομικτικός, ερωτικός δεσμός του Ανδρόνικου με την ανιψιά του Ευδοκία. Είχε επίσης σαφή ροπή προς την ευζωία, αλλά και τη χρήση σκληρής βίας.

Μεταξύ του Μανουήλ και του Ανδρόνικου κυριαρχούσε τόσο μια ισχυρή φιλία, όσο και ένας σφοδρός ανταγωνισμός και  αντιζηλία. Οι επικίνδυνες συνωμοσίες και η απρεπής συμπεριφορά του Ανδρονίκου έφερναν σε δύσκολη θέση τον Αυτοκράτορα, όχι μόνο στο προσωπικό αλλά και στο διπλωματικό επίπεδο, ενώ αντίστροφα κατά την υπηρεσία του ο Ανδρόνικος δεν επέδειξε ποτέ ιδιαίτερες ικανότητες.

Σε ηλικία 21 έτων αιχμαλωτίστηκε από τους Σελτζούκους και παρέμεινε στα χέρια τους για έναν χρόνο. Ελευθερώθηκε κατόπιν καταβολής λύτρων και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη στον ξάδελφο του Μανουήλ που του έδειξε μεγάλη εύνοια. Η ανιψιά του Ευδοκία Κομνηνή, κόρη του Ανδρόνικου Κομνηνού, δεύτερου γιου του θείου του Ιωάννη Β’, γοήτευσε τον Ανδρόνικο και με τον καιρό έγινε η ερωμένη του.

Σύμφωνα με τις συγκεχυμένες θεωρίες συνωμοσίας που παραδίδουν οι βυζαντινές πηγές, ο Ανδρόνικος φαίνεται πως επιδίωξε επανειλημμένα να ανέβει στο θρόνο, εμπλέκοντας ξένες δυνάμεις αλλά και μη διστάζοντας να επιχειρήσει τη δολοφονία του Αυτοκράτορα. Ωστόσο ο Μανουήλ Α΄ δεν κατάφερε να υπερβεί την αγάπη του για τον εξάδελφό του για να τον τιμωρήσει όπως του άξιζε.

Η συνωμοτική του δράση σε συνδυασμό με την επαίσχυντη αιμομικτική του σχέση με την  Ευδοκία προκάλεσε την κατακραυγή και είχε ως αποτέλεσε το έναυσμα για τον απρόθυμο Μανουήλ να τον εξορίσει από το παλάτι στην Κιλικία, με τον τιμητικό τίτλο του “Δούκα”. Στην Κιλικία κατά την πολιορκία της πόλεως Μοψουεστίας ο Ανδρόνικος λόγω της ασωτίας του και των καθημερινών απολαύσεων, κατατροπώθηκε από τους Αρμένιους.

Εικόνα: Ο Μανουήλ Α΄ ο Κομνηνός, ο επονομαζομενος και “Μέγας”, βασίλευσε σε μία κρίσιμη καμπή στην ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και της Μεσογείου. Ο Μανουήλ Α΄ ήταν τέταρτος και μικρότερος γιος του Ιωάννη Β’ του Κομνηνού και της Ειρήνης της Ουγγαρίας.

Όλο το στρατόπεδο έπεσε στα χέρια του Θόρου, ηγέτη των Κιλικίων Αρμενίων, και ο Ανδρόνικος μόλις που πρόφτασε να γλιτώσει με την ερωμένη του Ευδοκία. Ο Βασιλεύς τον επέπληξε αλλά του το συγχώρεσε και τον διόρισε για δεύτερη φορά διοικητή της Βυζαντινή επαρχίας της Κιλικίας. Τότε επέστρεψε για λίγο στην Κωνσταντινούπολη, όμως δεν έμελλε να μείνει εκεί ήσυχος για πολύ. Οι εξαγριωμένοι αδελφοί της Ευδοκίας απηυδησμένοι από την αισχρή σχέση του Ανδρόνικου με την αδερφή τους επιχείρησαν να τον σκοτώσουν αλλά γλύτωσε τον θάνατο την τελευταία στιγμή.

Η κινηματογραφική απόδραση.

Έπειτα από όλα αυτά ο «πολυπράγμων Ανδρόνικος» κλείστηκε  για τα καλά στην «στενή» όταν ο Μανουήλ Α΄ ανακάλυψε μιας συνωμοσίας εναντίον του, με τη συμμετοχή βέβαια του Ανδρόνικου, το 1153. Έμεινε λοιπόν φυλακισμένος σε έναν πύργο των ανακτόρων, όχι βέβαια σε πραγματική κελί, για  πάνω από 12 χρόνια. Κάπου εκεί για το μεγαλύτερο μερος των απλών ανθρώπων η ιστορία θα τελείωνε, όχι όμως για τον Ανδρόνικο.

Το 1165 αποφάσισε πως είχε έλθει η ώρα για την «κατασκευή ενός  ευρηματικού δημοσίου έργου στα διαμερίσματα του». Ο «αθεόφοβος» κατόρθωσε να ανοίξει μία τρύπα στο δάπεδο της «φυλακής του» την οποία κάλυψε με ένα έπιπλο. Καθώς οι έρευνες για τον εντοπισμό του απέβησαν άκαρπες συνέλαβαν τη νόμιμη σύζυγο του, η οποία κατηγορήθηκε ως ύποπτη της απόδρασής του.

Έτσι η κρυφή συμβίωση του Ανδρόνικου με τη σύζυγο του στη «φυλακή» είχε ως αποτέλεσμα τη γέννηση του γιου τους, Μανουήλ. Από τότε οι φύλακες χαλάρωσαν την επιτήρηση της γυναίκας του. Όταν βρήκε λοιπόν την κατάλληλη ευκαιρία και σε συνεργασία με την σύζυγο του κατάφερε να διαφύγει στη Μικρά Ασία.

Παρόλα αυτά μετά την κατάδοση του από χωρικούς συνελήφθη από ένα στρατιώτη και οδηγήθηκε σιδηροδέσμιος στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί φυλακίστηκε εκ νέου στον ίδιο πύργο από τον οποίο είχε καταφέρει να διαφύγει. Παρά την «πολύ αυστηρή» επιτήρηση ο Ανδρόνικος κατάφερε να διαφύγει για δεύτερη φορά κατευθυνόμενος προς τη Γαλικία και τον εξάδελφο του ηγεμόνα της, Γιαροσλάβο.

Εικόνα: Ο Ανδρόνικος Α΄ ο Κομνηνός υπήρξε Βυζαντινός αυτοκράτορας απο το 1183 έως 1185.

Με την προστασία του Γιαροσλάβου συμμάχησε με τον ξάδελφο του Μανουήλ Α’, plot twist επικών διαστάσεων, και συμμετείχε στο πλευρό του Μανουήλ με έναν στρατό από τη Γαλικία, στην επίθεση κατά της Ουγγαρία και την πολιορκία του Σεμλίν. Η εκστρατεία ήταν επιτυχής και του εδόθη αμνηστία ενώ το 1168 επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη μαζί με τον Μανουήλ Α΄.

Την επόμενη χρονιά αρνήθηκε να δώσει όρκο υποτέλειας στον αυτοκράτορα και επαναλαμβάνοντας το μοτίβο, ο Ανδρόνικος, εκδιώχθηκε από την Βυζαντινή αυλή και διορίστηκε διοικητής στην Κιλικία. Ως διοικητής της γνώριμης αλλά ακριτικής Κιλικία, ο Ανδρόνικος πέτυχε πολλές νίκες έναντι των Αρμενίων, ενώ παράλληλα κατόρθωσε να κατακτήσει την καρδιά της Φιλίππης, κόρης του Ραιμούνδου της Αντιοχείας και αδερφή της γυναίκας του Μανουήλ, Μαρίας, η οποία ήταν και αυτή κόρη του Ραιμούνδου.

Η γοητεία και οι θεατρινισμοί εξάλλου ήταν το χαρακτηριστικό γνώρισμα του Κομνηνού. Αυτό το ειδύλλιο όμως εξόργισε τον Μανουήλ, γεγονός που ανάγκασε τον Ανδρόνικο δραπετεύσει στην Ιερουσαλήμ, εγκαταλείποντας τη Φιλίππη άνευ ευσπλαχνίας, αφού προηγουμένως είχε κατασχέσει δημόσιο χρήμα από φορολογικά έσοδα των περιοχών της ευθύνης του.

Όταν ο κόμπος έφτασε στο χτένι.

Κοντά στην Άκρα γνώρισε μία άλλη ανιψιά του την 22χρονη Θεοδώρα, μία γυναίκα απαράμιλλης ομορφιάς, η οποία ήταν χήρα του βασιλέως Βαλδουίνου Γ΄. Ο Ανδρόνικος ήταν πλέον 56 ετών και βεβαίως η συγγένεια τους δεν εμπόδισε καθόλου τον Ανδρόνικο να την αποπλανήσει. Ο «κόμπος όμως είχε φτάσει επιτέλους στο χτένι», μόλις ο Μανουήλ έμαθε τα καθέκαστα εξέδωσε διάταγμα διατάσσοντας τους υπηκόους του να συλλάβουν τον Ανδρόνικο και να τον τυφλώσουν.

Ο Ανδρόνικος προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψή, πήρε μαζί του τη Θεοδώρα και περιόδευε μαζί της ανά την Ανατολή, στη Δαμασκό, τη Βαγδάτη, καθώς και μεταξύ των Τούρκων της Μικράς Ασίας, όπου μαζί τους έκανε επιδρομές στις χριστιανικές πόλεις. Έτσι λοιπόν η εκκλησία των αφόρισε, ενώ κάποια στιγμή οι διώκτες του κατάφεραν να συλλάβουν τη Θεοδώρα και να τη στείλουν στην Κωνσταντινούπολη, μαζί με τα δύο παιδιά που είχε αποκτήσει από τον Ανδρόνικο.

Εικόνα: Η κατάσταση στην “Εγγύς Ανατολή” το 1135.

Μη μπορώντας ο Ανδρόνικος να αντέξει τον αβάσταχτο πόνο του χωρισμού τους παραδόθηκε στον Αυτοκράτορα ζητώντας πρηνής, με θεατρινισμούς και κλάματα συγνώμη για τα όσα έπραξε. Ο βασιλεύς και η εκκλησία συγχώρεσαν τον Ανδρόνικο για τα αμαρτήματα του, παρά ταύτα επειδή συνέχισαν να τον υποπτεύονται, ο Αυτοκράτορας τον απομάκρυνε στην Οινόη, στα παράλια του Εύξεινου Πόντου, όπου τον διόρισε κυβερνήτη. Όπως λέει  και η λαϊκή ρήση «αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει».

Η άνοδος του στον θρόνο.

Κατά την εξορία του, θα γίνει γνωστός στον Ανδρόνικο ο θάνατος του Μανουήλ, στις 24 Σεπτεμβρίου του 1180 και η άνοδος στο θρόνο του δωδεκαετούς γιου του Αλέξιου Β΄. Στην πραγματικότητα κυβερνούσε η μητέρα του, Μαρία της Αντιόχειας, που είχε τον τίτλο της επιτρόπου του Αυτοκράτορα. Η Μαρία ήταν μια εξαιρετικά σκληρή γυναίκα, είχε φροντίσει να παντρέψει τον γιο της  με τη δεκαετριάχρονη Άννα και κυβερνούσε με σιδηρά πυγμή. Επειδή όμως ευνοούσε πολύ τους Λατίνους, είχε εξοργίσει τους Βυζαντινούς υπηκόους της.

Λίγο αργότερα τον Μάιο του 1182,  θα ξεσπάσουν ταραχές στην Κωνσταντινούπολη, λόγω της ευνοϊκής πολιτικής του “πρωτοσέβαστου” Αλεξίου προς τους Λατίνους έναντι των τοπικών εμπόρων αλλά και της σχέσης του με τη Μαρία, γεγονός που έκανε ένα μέρος της αριστοκρατίας να περιέλθει σε δυσμένεια και να εξεγερθεί. Όλα τα παραπάνω περιστατικά βεβαίως ευνοούσαν τον Ανδρόνικο, καθώς ο ίδιος προγραμμάτιζε να παρουσιαστεί κάποια στιγμή ως λυτρωτής από το τυραννικό καθεστώς στο οποίο είχε υποπέσει ο λαός. Η φήμη του εξάλλου προηγούνταν της φυσικής του παρουσίας.

Ξεκινώντας μ’ ένα άλογο από την Οινόη, με απλά ρούχα και μιλώντας όπου περνούσε μόνο για το θεό, αυτός ο εκπληκτικά πανούργος άνθρωπος, κατάφερε να συγκεντρώσει ένα τεράστιο πλήθος, την πορεία του οποίου δεν μπόρεσε ν’ ανακόψει κανείς. Ο Κωνσταντίνος Βαρζός στο έργο του «Η γενεαλογία των Κομνηνών» αποτυπώνει το επικρατών εορταστικό κλίμα στην Κωνσταντινούπολη και τις εκδηλώσεις λατρείας προς το πρόσωπο του στασιαστή όπως το περιγράφει με παραστατικό τρόπο ο μητροπολίτης Αθηνών και λόγιος, Μιχαήλ Χωνιάτης.

Εικόνα: Η σφαγή των Λατίνων συνέβη στην Κωνσταντινούπολη, τον Μάιο του 1182. Ήταν μια μεγάλης κλίμακας σφαγή των «Λατίνων» εμπόρων και των οικογενειών τους, οι οποίοι εκείνη την εποχή κυριαρχούσαν στο θαλάσσιο εμπόριο και τις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες στην Κωνσταντινούπολη.

«Άνοιξαν οι πύλες της Πόλης, λέει και όλοι ξεχύθηκαν σαν τις μέλισσες, ενώνοντας πλοία και βάρκες για να γίνει η Προποντίδα πορθμός και να φτάσουν κοντά του. Ακόμη και τα δελφίνια χόρευαν χαρούμενα, χαιρετίζοντας τον μέγα Ανδρόνικο και όλοι ήθελαν να τον δουν που έφερνε τόσα καλά στους Έλληνες, απελευθέρωση των φυλακισμένων, επάνοδο των εξόριστων και κατάλυση της τυραννίας του πρωτοσέβαστου».

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης ήταν να θέσει ο Ανδρόνικος τους δικούς του όρους στον Αλέξιο Β΄ προκειμένου να αποθέσει τα όπλα. Όροι, οι οποίοι έγιναν αμέσως δεκτοί από τον Αλέξιο, στους οποίους συμπεριλαμβάνονταν και η διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας από τον ίδιο, ενώ ο Αλέξιος θα έπρεπε να αναγκάσει τη μητέρα του να γίνει μοναχή και να αναλάβει αυτός, στη θέση της, το ρόλο του κηδεμόνα, συν-Αυτοκράτορα, καθώς και η παραδειγματική τιμωρία του “πρωτοσέβαστου”.

Κατά τη διάρκεια αυτής της εξέγερσης συνέλαβαν τον πρωτοσέβαστο οδηγώντας τον στην Χαλκηδόνα μπροστά στον Ανδρόνικο ο οποίος περιστοιχιζόμενος από μέλη της αριστοκρατίας διέταξε να τυφλωθεί. Από την αγριότητα δε του πλήθους όταν είδε το στρατό του Ανδρόνικου πλησίον του, δε γλύτωσαν οι Λατίνοι κάτοικοι της πόλης. Σφαγιάσθηκαν χωρίς καμία διάκριση περί τις 60.000  άνδρες, γυναίκες και μωρά. Έτσι λοιπόν ο Ανδρόνικος με τη συγκατάθεση του Αλέξιου, αλλά και της αριστοκρατίας, η οποία ήταν δυσαρεστημένη από την πολιτική που είχε διαμορφωθεί, εισήλθε θριαμβευτής στη βασιλεύουσα όπου και εστέφθη θεαματικά συν-Αυτοκράτωρ, ξεδιπλώνοντας το θεατρικό του ταλέντο μπροστά από τον τάφο του Μανουήλ Α΄.

Μια εποχή τρόμου.

Με την άνοδο του Ανδρόνικου Α΄ ακολούθησε δεύτερη γενική Σφαγή των Λατίνων στην Κωνσταντινούπολη που είχαν τον γενικό έλεγχο στην οικονομία της πρωτεύουσας, σφαγιάστηκαν χιλιάδες δυτικοί. Η μεγαλύτερη αδελφή του νεαρού Αλεξίου Β΄ Μαρία Κομνηνή και ο σύζυγος της Ρενιέ του Μομφερράτου δηλητηριάστηκαν όπως φημολογείται με εντολή του Ανδρόνικου. Ακολούθησε ο στραγγαλισμός της βασιλομήτωρος Μαρίας αφού πρώτα ο ίδιος ο Ανδρόνικος Α΄ πίεσε τον μικρό Αλέξιο Β΄ να υπογράψει την θανατική καταδίκη της μητέρας του.

Εικόνα: Υπέρπυρον του αυτοκράτορα Ανδρονίκου Α΄ Κομνηνού.

Μόλις σταθεροποιείται η θέση του στο θρόνο, στραγγαλίζει τον ίδιο τον αυτοκράτορα και στη συνέχεια παντρεύτηκε τη χήρα του, την κατά πενήντα χρόνια μικρότερή του, Άννα. Στέφεται αυτοκράτορας και για τρία χρόνια κυβερνά σκοτώνοντας, τυφλώνοντας και ακρωτηριάζοντας όποιον θεωρεί αντίπαλό του. Δεν ασχολείται καθόλου με τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας, αλλά μόνο με την εξόντωση όσων θεωρεί ότι επιβουλεύονται τον θρόνο του. Οι εξωτερικοί εχθροί αρχίζουν να γίνονται επικίνδυνοι, το 1185 μάλιστα οι Νορμανδοί καταλαμβάνουν τη Θεσσαλονίκη και βαδίζουν εναντίον της Κωνσταντινούπολης. Ο λαός επικρίνει τον αυτοκράτορα υποστηρίζοντας ότι δεν προετοίμασε την άμυνα του κράτους, αυτός όμως αντιδρά μ’ ένα κύμα τρομοκρατίας και με καταδίκες σε θάνατο όσων του ασκούν κριτική.

Η πτώση του και το μαρτυρικό του τέλος.

Ανάμεσά στους καταδικασθέντες στασιαστές, καταδικάζει και τον Ισαάκιο Άγγελο, που όμως καταφεύγει στην Αγία Σοφία για να μην συλληφθεί. Από κει ο Ισαάκιος καλεί τον λαό να τον υποστηρίξει. Ο όχλος ανταποκρίνεται, επαναστατεί, καθαιρεί τον Ανδρονίκο Κομνηνό και κάνει αυτοκράτορα τον Ισαάκιο. Ο Ανδρονίκος προσπαθεί να το σκάσει αλλά συλλαμβάνεται και οδηγείται μπροστά στο νέο αυτοκράτορα. Αυτός του επιβάλλει την ποινή της διαπόμπευσης. Η ώρα της κρίσης είχε πλέον φτάσει.

Δεμένος με χαλκάδες και αλυσίδες στον λαιμό, ο Ανδρόνικος οδηγείται μπροστά από το Ισαάκιο. Μετά τον άγριο ξυλοδαρμό, του μαδούν τα γέννια και τα μαλλιά, ενω του ξερίζωσαν όλα τα δόντια με τανάλιες. Γυναίκες τον γρονθοκοπούν στο στόμα, έπειτα του κόβουν το δεξί χέρι, τον τυφλώνουν από το δεξί μάτι και τον ρίχνουν στη φυλακή. Την επομένη το πρωί, τον βγάζουν από το κελί, τον τυφλώνουν και από το άλλο ματι, τον ανεβάζουν πάνω σε μια ψωριασμένη καμήλα και τον περιφέρουν στην Αγορά.

Εκεί τον παραδίδουν στις διαθέσεις του εξαγριωμένου πλήθους. Στο λιντσάρισμα που ακολουθεί πρωτοστατούν οι ζητιάνοι, οι περιθωριακοί, τα χειρότερα κατακάθια της πόλης. Πόρνες, χασάπηδες, χαμάληδες, ταμπάκηδες, ληστές των υπονόμων και θαμώνες καπηλειών. «Τον κρεμούν ανάποδα, ενώ ο Ανδρόνικος που ζει ακόμη ψελλίζει, «Ίνα τι κάλαμον συντετριμμένον πρεπικλάτε;» δηλαδή «Γιατί συνεχίζετε να τσακίζετε ένα σπασμένο καλάμι»; Αρχίζουν να του κόβουν κομμάτια απ’το κορμί του. Του ξεριζώνουν τα γεννητικά όργανα και του τα χώνουν στο στόμα. Τελικά ξεψυχά όταν του μπήγουν ένα σπαθί στον φάρυγγα».

Εικόνα: Η διαπόμπευσης ου Ανδρόνικου Α ‘Κομνηνού. Μινιατούρα του Loyset Liédet, Ιστορικό Μουσείο της Μπριζ.

Το άψυχο κορμί του κομματιάστηκε, «τα κομμάτια του αφέθηκαν να σαπίσουν πολλές μέρες στον Ιππόδρομο κι έπειτα πετάχτηκαν στη θάλασσα χωρίς ταφή». Ήταν ο ίδιος μανιασμένος όχλος που τρία χρόνια νωρίτερα είχε στέψει αυτοκράτορα τον Ανδρόνικο Κομνηνό μέσα σε ουρανομήκεις αλαλαλγμούς θριάμβου.

Ο επίλογος μιας σκοτεινής εποχής.

Όταν έφτασε η είδηση του θανάτου του ο γιος του και συναυτοκράτορας Ιωάννης δολοφονήθηκε επίσης από τα στρατεύματα του στη Θράκη. Ο Ανδρόνικος Α΄ ήταν ο τελευταίος Βυζαντινός αυτοκράτορας από τη Δυναστεία των Κομνηνών, οι εγγονοί του Αλέξιος και Δαυίδ θα ιδρύσουν την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και οι απόγονοι τους θα μείνουν γνωστοί σαν «Μεγαλοκομνηνοί».

Μικρή ιστορική λεπτομέρεια, ο νέος αυτοκράτορας Ισαάκιος ο Β’, που ανέβηκε στον θρόνο με τη βοήθεια του όχλου επέβαλε στον αντίπαλό του αυτή την φρικτή τιμωρία, δέκα χρόνια αργότερα, το 1195 καθαιρέθηκε από τον ίδιο του τον αδελφό, τον Αλέξιο τον Γ’ , που κατέβαλε την εξουσία πάλι με τη βοήθεια του όχλου. Ο Ισαάκιος τη γλίτωσε φθηνότερα από τον πάλαι ποτέ αντιπαλό του. Φυλακίστηκε για το υπόλοιπο της ζωής του, αφού πρώτα τυφλώθηκε.

Πηγές:

  • Βαρζός, Κωνσταντίνος, «Η Γενεαλογία των Κομνηνών».
  • Γουλιέλμος της Τύρου, «Υπερπόντια ιστορία».
  • Νικήτας Χωνιάτης, «Η πόλη του Βυζαντίου».
  • Harry J. Magoulias, «Andronikos I Komnenos: A Greek Tragedy».
  • Michael Angold, «The Byzantine Empire».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.