Σύγχρονος Κόσμος
Η εξέγερση του Κιέβου και τα γεγονότα που οδήγησαν σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο.

Η εξέγερση του Κιέβου και τα γεγονότα που οδήγησαν σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο.

Γράφει ο Σπήλιος Γ. Αραπάκης.

Ήταν τέλη Νοεμβρίου 2013 όταν, η τότε ηγεσία της Ουκρανίας αποφάσισε, υπό την προεδρία του Βίκτορ Γιανουκόβιτς, να αποχωρήσει από τη συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενδυναμώνοντας τους δεσμούς με τη Μόσχα. Η απόφαση αυτή πυροδότησε άμεσα συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, οι οποίες εξελίχθηκαν σε κίνημα,  το λεγόμενο και ως Euromaidan. Οι διαδηλώσεις πήραν διαστάσεις επανάστασης εναντίον της φιλορωσικής ηγεσίας της χώρας, η οποία τελικά ανατράπηκε στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ ο πρόεδρος  Γιανουκόβιτς βρήκε άσυλο στη Ρωσία.

Η πλατεία Ανεξαρτησίας έγινε ο τόπος των διαμαρτυριών κατά του Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Εκεί οι διαδηλωτές έδιναν ραντεβού κάθε Σαββατοκύριακο ενώ οι συγκεντρωσεις έγειναν καθημερνές από τον Ιανουάριο του 2014 και μετά. Στις αρχές οι διαδηλώσεις ήταν μεν βίαιες αλλά τίποτα δεν προμήνυε την έκβαση των γεγονότων στα μέσα Φεβρουαρίου. Όλο αυτό το διάστημα οι διαδηλωτές έβρισκαν αποκούμπι στη Μονή Αγίου Μιχαήλ που ήταν λίγα μέτρα μακριά απ’ τη πλατεία ανεξαρτησίας. Στον προαύλιο χώρο είχαν στήσει πρόχειρο ιατρείο καθώς και μεγάλα καζάνια για παρασκευή φαγητού. Πολίτες από τις βορειοδυτικές κυρίως πόλεις της Ουκρανίας έφερναν στη Μονή φάρμακα, φαγητά, νερά, κουβέρτες και χειμωνιάτικα ρούχα.

Εικόνα: Όλα ξεκίνησαν ειρηνικά, κανένας όμως δεν ήξερε που θα καταλήξει η όλη κατάσταση.

Εκτός από τα πρώτα είδη ανάγκης , στην πλατεία οι διαδηλωτές συγκέντρωναν οτιδήποτε θα μπορούσε να τους φανεί χρήσιμο ενάντια στην αστυνομική βία που όσο πέρναγαν οι μέρες κλιμακωνόταν επικύνδινα. Κράνοι, προστατευτικά σώματος, αντιασφυξιογόνες μάσκες, αυτοσχέδιες ασπίδες, ρόπαλα, ξύλα, μαδέρια και σίδερα τα οποία ηλεκτροκολλούσαν για να φτιάξουν οδοφράγματα καθώς και λάστιχα τα οποία έκαιγαν για να απωθήσουν τις δυνάμεις καταστολής.

 Οι συγκρούσεις  με την αστυνομία.

Οι δυνάμεις καταστολής αποτελούνταν από δυνάμεις της Berkut, δυνάμεις της εθνοφρούρας αλλά και από τούς λεγόμενους “Tιτούσκι”. Η Berkut, ήταν αστυνομική μονάδα καταστολής (riot police), ενώ οι “Tιτούσκι”, πληρωμένοι μισθοφόροι-προβοκάτωρες από την ουκρανική κυβέρνηση καθώς και σκληροί φυλακόβιοι που αφέθηκαν ελεύθεροι με μόνο σκοπό να διεισδύσουν στις ειρηνικές συγκεντρώσεις και να προκαλέσουν τις αστυνομικές δυνάμεις να επιτεθούν στους διαδηλωτές για να τους διαλύσουν.

Μετά τις 16 Ιανουαρίου 2014, τα γεγονότα πήραν βίαιη τροπή με αφορμή τη ψήφιση νόμων κατά των συγκεντρώσεων από την κυβέρνηση. Οι αντικυβερνητικοί διαδηλωτές προχώρησαν σε καταλήψεις κυβερνητικών κτιρίων στο Κίεβο. Στις αρχές του Φεβρουαρίου, το κέντρο του Κιέβου έμοιαζε με εμπόλεμη ζώνη. Οι συγκρούσεις ήταν πλέον καθημερινές. Καμία πλευρά δεν υποχωρούσε.

Οι διαδηλωτές ήταν αποφασισμένοι να μείνουν μέχρις ότου να παραιτηθεί η κυβέρνηση ακόμα και αν αυτό σήμαινε να ρίσκαραν την ζωή τους. Οι δυνάμεις καταστολής πλέον χρησιμοποιούσαν ανεξέλεγκτη βία κάνοντας χρήση γκλοπ, χειροβομβίδων κρότου λάμψης, μολότοφ καθώς και όπλων με πλαστικές σφαίρες όπου υπήρξαν και αναφορές για αντικατάσταση τους με αληθινές με αποτέλεσμα χιλιάδες σοβαρά τραυματισμένους πολίτες τους οποίους μετέφεραν συμπολίτες τους σε μαγαζιά πέριξ της πλατείας τα οποία τα είχαν μετατρέψει σε νοσοκομεία. Εθελοντές γιατροί και νοσηλευτές παρείχαν τις πρώτες βοήθειες στα αυτοσχέδια νοσοκομεία.

Εικόνα: Σύντομα ομάδες αυτοάμυνας έκαναν την εμφάνιση τους στην πλατεία Ανεξαρτησίας στο Κίεβο.

Στις νυχτερινές συγκρούσεις η Berkut κρατούσε κυρίως αμυντική στάση και επέλεγε να επιτεθεί τις πρώτες πρωινές ώρες όπου η κούραση και το κρύο είχαν καταβάλλει τους διαδηλωτές. Ένα τέτοιο πρωινό ήταν στις 17 του  Φεβρουαρίου, όπου μια ριπή πολυβόλου ακούστηκε και κανείς δεν γνώριζε από που προήλθε. Οι μεν πίστευαν ότι ήταν οι δε και το αντίστροφο. Αξίζει να σημειωθεί ότι εκείνες τις ημέρες  ήχησαν όλες οι καμπάνες της Μονής Αγίου Μιχαήλ οι οποίες τελευταία φορά είχαν ηχήσει το 1240 κατά την εισβολή των Μογγόλων στο Κίεβο.

Κατά τη διάρκεια των ταραχών από τις 18 έως τις 20 Φεβρουαρίου, σκοτώθηκαν 98 άτομα και τραυματίστηκαν χιλιάδες. Ελεύθεροι σκοπευτές της αστυνομίας είχαν ακροβολιστεί σε σημεία σκοτώνοντας εν ψυχρώ και αδιακρίτως όποιον έμπαινε στο σκόπευτρο τους. Δεν δίσταζαν να πυροβολήσουν ακόμα και όταν έτρεχε κάποιος να βοηθήσει εκείνους που πριν λίγο είχαν πυροβοληθεί.

«Πεθαίνω!», πόσταρε στο Twitter η Ολέσια Σουκόμποβα, 21 χρονών τότε, αιμόφυρτη μέσα από ένα ασθενοφόρο. Είχε δεχτεί μία σφαίρα στο λαιμό. «Ήταν ένα μήνυμα αποχαιρετισμού», υποστηρίζει σήμερα. Πλέον καλύπτει τα σημάδια με ένα μαντήλι. Εξαιτίας του τραυματισμού της υποφέρει μάλιστα από μερική παράλυση στο πρόσωπο. Κι όμως, όπως σημειώνει και η ίδια, στην πραγματικότητα ήταν τυχερή που επέζησε.

Η “φυγή” Γιανουκόβιτς και η επέμβαση της Ρωσίας.

Στις 21 Φεβρουαρίου, ο Γιανουκόβιτς υπέγραψε συμφωνία με τους ηγέτες της Αντιπολίτευσης για τον τερματισμό της βίας και ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές για τον Δεκέμβριο. Οι διαδηλωτές συνέχισαν να απαιτούν την παραίτησή του. Στις 22 Φεβρουαρίου, το Ουκρανικό Κοινοβούλιο κήρυξε έκπτωτο τον Πρόεδρο Γιανουκόβιτς και προκήρυξε προεδρικές εκλογές για τις 25 Μαίου του 2014.

Ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς διέφυγε στη Ρωσία όπου έλαβε άσυλο. Την εξουσία ανέλαβε προσωρινή κυβέρνηση συνεργασίας, αποτελούμενη από τα κεντροδεξιά κόμματα “Μπατίβσκινα” και “Collision”, το ακροδεξιό “Σβόμποντα”, καθώς και διάφοροι φιλοευρωπαϊκοί κοινοβουλευτικοί συνασπισμοί και ανεξάρτητοι βουλευτές.

Εικόνα: Πολύ σύντομα η κατάσταση είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο.

Την 1η Μαρτίου, ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, έλαβε την έγκριση του ρωσικού κοινοβουλίου για την αποστολή ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία και συγκεκριμένα στη χερσόνησο της Κριμαίας. Τις επόμενες ημέρες στρατιώτες του Ρωσικού στρατού έθεσαν υπό τον έλεγχό τους το μεγαλύτερο μέρος της Κριμαίας , ενώ η μεταβατική κυβέρνηση του Κιέβου κήρυξε γενική επιστράτευση, χαρακτηρίζοντας τις ρωσικές ενέργειες ως «κήρυξη πολέμου».

Το τοπικό κοινοβούλιο της Κριμαίας προκήρυξε δημοψήφισμα για τις 16 Μαρτίου 2014 για την αυτονομία της περιοχής ή την ένωσή της με τη Ρωσία . Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν σε ποσοστό 97% υπέρ της ένωσης της περιοχής με την Ρωσία, κάτι που αργότερα επικυρώθηκε επίσημα. Το αμέσως επόμενο διάστημα η κρίση συνέχισε να υφίσταται με Ρωσόφωνες επαρχίες να ζητούν η μία μετά την άλλη ανεξαρτησία ή ένωση με τη Ρωσία.

Η Ρωσία, η οποία εξακολουθεί να αρνείται ότι έχει οποιαδήποτε εμπλοκή στη σύγκρουση, αναφέρει ότι πρόκειται για εσωτερική διαμάχη της Ουκρανίας. Ωστόσο παραδέχεται ότι Ρώσοι «εθελοντές» έχουν πάει στη χώρα με δική τους πρωτοβουλία για να βοηθήσουν τους αυτονομιστές αντάρτες. Η σύγκρουση έχει προκαλέσει μεγάλη κρίση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, δύο χώρες με ιστορικά στενές σχέσεις, αλλά και έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, η οποία έχει επιβάλει μια σειρά κυρώσεων εις βάρος της Μόσχας.

Ο τραγικός απολογισμός.

Στις 93 ημέρες της Μαϊντάν , 125 άνθρωποι σκοτώθηκαν , 1890 τραυματίστηκαν  και 65 αγνοούνται ακόμη. Τους μήνες μετά τη Μαϊντάν οι δυνάμεις της Berkut διαλύθηκαν μόνιμα και η νέα ουκρανική κυβέρνηση υπέγραψε συμφωνία με την ΕΕ. Η Ρωσσία έστειλε στρατό στους φιλορώσους αυτονομιστές και κατέλαβε την Κριμαία, στη νότια Ουκρανία .Οι φιλορωσικές διαδηλώσεις επεκτάθηκαν στην ανατολική Ουκρανία και κλιμακώθηκαν σε έναν βίαιο εμφύλιο πόλεμο. Από την άνοιξη του 2015 πάνω από 6.000 άνθρωποι έχουν σκοτώθηκαν σε ένοπλες συγκρούσεις.

Εικόνα: Μέσα σε όλη αυτήν τραγική κατάσταση, το μοναστήρι του Αγίου Μιχαήλ προσέφερε τα μέγιστα στους διαδηλωτές.

Στα δέντρα της λεωφόρου που οδηγεί στην πλατεία βρίσκονται σήμερα φωτογραφίες, κρεμασμένες με κολλητική ταινία, εις μνήμην των θυμάτων. Ψηφιδωτές πέτρες με τα ονόματά τους, αναμμένα κεριά και αυτοσχέδια μνημεία θυμίζουν τους τρεις εκείνους μήνες της βίαιης σύρραξης ανάμεσα στους διαδηλωτές και τις δυνάμεις ασφαλείας.

Ο Βολοντιμίρ Παρασιούκ, επικεφαλής των δυνάμεων αυτοάμυνας της πλατείας θα αναφερει αργοτερα, “Θυμάμαι τα πάντα. Το κύμα των διαδηλωτών, το δρόμο να έχει γεμίσει με αίμα. Θυμάμαι ανθρώπους να κάθονται στα πεζοδρόμια, χτυπημένοι από σφαίρες στα χέρια και στα πόδια τους. Ο κόσμος άρχισε να τους σέρνει. Σέρναμε πτώματα. Ήμασταν στο δρόμο. Οι δυνάμεις της αστυνομίας προσπαθούσαν να μας πυροβολήσουν. Ήταν αδύνατο να προχωρήσουμε στο δρόμο. Το μόνο που μπορούσαμε να κάνουμε ήταν να τους απομακρύνουμε με τα γυμνά μας χέρια, σέρνοντας τους στην άσφαλτο. Θυμάμαι τα πάντα. Τα βλέπω στον ύπνο μου κάθε βράδυ”.

Πηγές:

  • DW, “Πέντε χρόνια από το Μαϊντάν στην Ουκρανία”.
  • Washington Post, “Ukraine’s Euromaidan: What’s in a name?”.
  • Kyiv Post, “Live updates of the protests”.
  • The Guardian (in Russian), “Ukraine’s Crimeans eye alliance with Russia”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.