Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Ο.Π.Λ.Α. Μια σκοτεινή οργάνωση με ακόμα πιο σκοτεινούς σκοπού και μέσα.

Ο.Π.Λ.Α. Μια σκοτεινή οργάνωση με ακόμα πιο σκοτεινούς σκοπού και μέσα.

Η «Ο.Π.Λ.Α»  ή κατά κόσμο Οργάνωση Περιφρούρησης Λαϊκού Αγώνα, ήταν μια ένοπλη οργάνωση, προσκείμενη στο ΕΑΜ και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, με καθήκοντα ασφαλείας, συλλογής πληροφοριών και «εκτέλεσης ειδικών αποστολών». Η οργάνωση έδρασε σε διάφορες Ελληνικές πόλεις, τόσο κατά την διάρκεια της τριπλής κατοχής όσο και κατά την διάρκεια των Δεκεμβριανών και του εμφυλίου.

Η δημιουργία της οργάνωσης.

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς δημιουργήθηκε, αλλά η δράση της ξεκίνησε στις αρχές του καλοκαιριού του 1943. Την άνοιξη του 1944, όταν το ΕΑΜ συγκρότησε την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης, γνωστή και ως «Κυβέρνηση του βουνού», με αξιώσεις κυβερνητικής εξουσίας, η οργάνωση επίσημα διαλύθηκε και ενσωματώθηκε στην «Εθνική Πολιτοφυλακή» αλλά η ονομασία «Ο.Π.Λ.Α» συνέχισε να χρησιμοποιείται ευρέως.

Οι μαχητές της επιλέγονταν από τα πλέον δραστήρια μέλη των Ε.Α.Μ – Ε.Λ.Α.Σ – Ε.Π.Ο.Ν, χωρίς όμως να διατηρεί οργανική διοικητική σχέση με τα τμήματα του ΕΛΑΣ. Όλα τα τμήματα της νεοφυούς οργάνωσης υπάγονταν απ’ ευθείας στις λεγόμενες «Αχτίδες» του Κ.Κ.Ε, με πολιτικό καθοδηγητή τον μετέπειτα εκτελεσθεντα, το Σεπτέμβρη του 1949, Στέργιο Αναστασιάδη.  Επιχειρησιακός αρχηγός ήταν ο αξιωματικός της Αστυνομίας Πόλεων Κώστας Τσαπόγας, με βασικό βοηθό τον επίσης αξιωματικό της Αστυνομίας Διονύση Δήμου.

Εικόνα: Μια χαρακτηριστική φωτογραφία που περιγράφει την κατάσταση που επικρατούσε στην Αθήνα.

Αποστολή της οργάνωσης ήταν η εξασφάλιση κάλυψης μελών των ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που καταδιώκονταν και έπρεπε να μετακινηθούν από συνοικία σε συνοικία ή σε άλλη περιοχή. Παράλληλα όμως το κύριο καθήκον της ήταν η «εξαφάνιση» των αντιφρονούντων στο επερχόμενο, κατά αυτους, «Κομμουνιστικό Μέλλον της Ελλάδος».

Με μικρές ομάδες σεσημασμένων κακοποιών αναλάμβαναν την εκκαθάριση, αφενός μεν μελών των αντιπάλων οργανώσεων που θεωρούνταν ύποπτα ή επικίνδυνα για προδοτική δράση στοιχεία και αφετέρου πολιτών που θεωρούνταν δωσίλογοι, συνεργάτες των κατακτητών, αλλά και στυλοβατών του αστικού καθεστώτος όπως στρατιωτικών, πολιτικών, αστυνομικών και χωροφυλάκων. Επίσης αποτελούσαν τμήμα των ομάδων περιφρούρησης των διαδηλώσεων και προστασίας των συνοικιών όπου έδρευαν.

Οι ομάδες δρούσε κατά συνοικίες πόλεων, εκτελώντας περιπολίες, όπου ακολουθώντας προηγουμένως μεθοδική και λεπτομερή παρακολούθηση, επιχειρούσαν αιφνίδια και με ιδιαίτερη σφοδρότητα κατά των στόχων τους. Ανάλογα δε της επικινδυνότητας των αποστολών αυτών, συγκροτούνταν και έτερες ομάδες υποστήριξης των δραστών για την ασφαλή φυγάδευση ή την απόκρυψή τους, με υποψίες και για την εκτέλεσή τους, σε περίπτωση που η αποτυχία μιας επιχείρησης έθετε σε κίνδυνο ευρύτερα τμήματα της οργάνωσης ή και μυστικά του κόμματος.

Οι πρώτες επιχειρήσεις μέσα στην κατοχή.

Το πρώτο χτύπημα που ανέλαβε η οργάνωση ήταν η εκτέλεση του ταγματάρχη της Χωροφυλακής Δημήτρη Αλεξόπουλου, στις 27 Σεπτεμβρίου του 1943. Μερικές μέρες νωρίτερα, την 1η Σεπτεμβρίου αστυνομικές δυνάμεις διέλυσαν μια συγκεντρωση ανθρακωρύχων στην Καλογρέζα και συνέλαβαν πέντε άτομα. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας κάπου 1.200 άτομα από την Νέα Ιωνία και την Καλογρέζα συγκεντρώθηκαν στον σταθμό του ΗΣΑΠ Νέας Ιωνίας και κατευθύνθηκαν στο αστυνομικό τμήμα απαιτώντας με φωνές την απελευθέρωση των συναδέλφων τους.

Η πορεία πέρασε από το δημαρχείο αλλά εμποδίστηκε να φτάσει στο αστυνομικό τμήμα από δύναμη Χωροφυλακής με επικεφαλής τον ταγματάρχη Δημήτριο Αλεξόπουλο. Όταν η διαδήλωση έφτασε στην συμβολή της λεωφόρου Ηρακλείου με την οδό Μικράς Ασίας και κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, ακούστηκε ένας πυροβολισμός, ο ταγματάρχη Αλεξόπουλος πανικοβλήθηκε και έδωσε το σύνθημα του πυρός. Οι χωροφύλακες πυροβόλησαν και από τα πυρά τραυματίστηκαν έξι άτομα. Από αυτούς, ο Παναγιώτης Κούτρας, εξέπνευσε δύο ημέρες αργότερα, ενώ σκοτώθηκαν επί τόπου ο Γεράσιμος Κεραμιδάς και ο Παναγιώτης Γεωργίου.

Εικόνα: Καταδρομική επιχείρηση της Ο.Π.Λ.Α εναντίον λεωφορείου της Πολεμικής Αεροπορίας στην Θεσσαλονίκη.

Η τοπική οργάνωση, «8η Αχτίδα Βορειοανατολικών Συνοικιών», θεώρησε άμεσα και με «απόλυτα δημοκρατικές διαδικασίες», πως ο ταγματάρχης Αλεξόπουλος είναι ο φυσικό αυτουργό. Από το ίδιο κιόλας  βράδυ εμφανίστηκαν στους δρόμους των Αθηνών  συνθήματα που «απαιτούσαν το κεφάλι» του Αλεξόπουλου. Έτσι λοιπόν το απόγευμα της 27ης Σεπτεμβρίου, την ώρα που ο Αλεξόπουλος περπατούσε στη γέφυρα της Νέας Ιωνίας, βρέθηκε μπροστά σε μια ομάδα αγνώστων οι οποίοι ξαφνικά τράβηξαν τα περίστροφά τους και τον σκότωσαν επιτόπου. Στο πτώμα του μαλιστα βρέθηκε ένα χαρτάκι που έγραφε, «Ο ΕΛΑΣ έτσι τιμωρεί τους προδότες».

Ανάμεσα στα θύματα της ΟΠΛΑ ήταν και ο Νικόλαος Καλύβας, υπουργός Εργασίας στην κατοχική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Λογοθετόπουλου και ιδρυτής της Γ.Σ.Ε.Ε. Αιτία φαίνεται πως ήταν το ότι συνέπραξε στη θέσπιση νόμου που καταργούσε τη νομοθετική απαγόρευση απολύσεων εργαζομένων, που είχε θεσπίσει η προηγούμενη κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου.

Έτσι λοιπόν το πρωί της 24ης Ιανουαρίου του ’44, ο Καλύβας φονεύθηκε από τον Σταμάτη Μαστρογιαννάκο που ήταν μέλος της Ο.Π.Λ.Α. Ο ίδιος δύο μέρες πριν, είχε απευθύνει προς τον Καλύβα την απειλή ότι αν θεσπισθεί ο νόμος αυτός, τότε ο ίδιος και τα παιδιά του θα μπουν στη «μαύρη λίστα» της οργάνωσης. Η κατηγορία κατά του Μαστρογιαννάκου βασίσθηκε σε κατάθεση αυτόπτη μάρτυρα, ο οποίος ανακάλεσε την κατάθεσή του, όταν απειλήθηκε από τον κρατούμενο Μαστρογιαννάκο μέσω του αμφιταλαντευόμενου φίλου του Φώτη Μακρή, ο οποίος μετα τα Δεκεμβριανά θα άλλαζε στρατόπεδο και θα διοριζόταν και διευθυντής της Γ.Σ.Ε.Ε.

Η δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη.

Ήδη από την περίοδο της κατοχής, η γνωστή ηθοποιός Ελένη Παπαδάκη, είχε κατακριθεί άγρια για την σχέση της με το κατοχικό πρωθυπουργό Ιωάννη Ράλλη. Δεξιές αντιστασιακές εφημερίδες, όπως οι εφημερίδες «Έφοδος» και «Ελληνικό Αίμα», έγραφαν μεταξύ άλλων, «Ο Ράλλης εδώρισε στο γεροντικό του έρωτα μια ζώνη από πλατίνα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ενώ ο λαός πεθαίνει από την πείνα». Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, το κλήμα γύρο από την γνωστή ηθοποιό ήταν πολύ βαρύ ήδη από εκείνη την εποχή.

Τον Μάρτιο του 1944 οι εργαζόμενοι του Εθνικού Θεάτρου απέργησαν για βιοτικούς λόγους, ζητώντας αύξηση των μισθών. Η κυβέρνηση Ράλλη απάντησε με απολύσεις, τις οποίες εκ των υστέρων αναγκάστηκε να αποσύρει. Βάσει της φημολογούμενης σχέσης της Παπαδάκη με τον Ράλλη, αλλά και της βελτίωσης των όρων του συμβολαίου της, οι αντιθέσεις οξύνθηκαν. Επιπλέον, ο διευθυντής του Εθνικού θεάτρου Θεόδωρος Συναδινός, προειδοποίησε την Παπαδάκη «για τη συμπεριφορά της απέναντι στους συναδέλφους της και το ρόλο που έπαιζε δίπλα στον Ράλλη».

Εικόνα: Το φρικτά παραμορφωμένο σώμα της Ελένης Παπαδάκη. Βρέθηκε ένα μήνα μετά και συγκίνησε την κοινή γνώμη.

Τον Αύγουστο του ‘44, τρεις εργαζόμενες του θεάτρου κατέληξαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία, ενώ εκτελέστηκε και η Βάσω Αργυριάδου προϊσταμένη του ραφείου, επειδή αρνήθηκε να καταδώσει τους δύο γιους της. Στο μνημόσυνο της εκτελεσθείσας Βάσως Αργυριάδου, παραμονές της Απελευθέρωσης, εκφωνήθηκε λόγος στον οποίο φωτογραφιζόταν ευκρινώς η Παπαδάκη και η άρνησή της για τη διάσωση της Αργυριάδου.

Η άρνηση της Παπαδάκη για τη διάσωση της Αργυριάδου προκάλεσε την οργή των αντιστασιακών γιων της. Η Παπαδάκη όμως φέρεται να εκμεταλλεύτηκε επαλειμμένος τις γνωριμίες της με τους Γερμανούς αλλά και με τον Ράλλη για να σώσει εκατοντάδες αντιστασιακούς,  αρά οι κατηγορίες που εκτοξεύονταν εναντίων της περί «δωσιλογισμού» είναι το λιγότερο γελοίες. Φαίνεται πως οι ενδοεργασιακες της έχθρες και το ειδύλλιο της με τον κατοχικό πρωθυπουργό τράβηξαν πάνω της το πάντα άγρυπνο μάτι της Ο.Π.Λ.Α, που διψούσε για αίμα.

Έτσι λοιπόν, μετά την Απελευθέρωση, στις 20 Οκτωβρίου 1944, η Παπαδάκη διαγράφηκε μαζί με άλλους εφτά ηθοποιούς από το «Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών», κατόπιν πρότασης του προέδρου του σωματείου Σπύρου Πατρίκιου σε ένα δυναμιτισμένο κλίμα, όπου ηθοποιοί φωνάζαν «θάνατος στη πουτάνα». Κυκλοφόρησε και λίστα με τίτλο «ΟΙ ΠΡΟΔΟΤΑΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ» που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Απελευθερωτής», η οποία περιλάμβανε και την ίδια.

Λίγο καιρό αργότερα, κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών στις 21 Δεκεμβρίου 1944 η Ελένη Παπαδάκη συνελήφθη αιφνιδιαστικά από άνδρες της Ο.Π.Λ.Α στα Πατήσια. Την διαταγή φέρεται να είχε δώσει ο νεαρός αρχηγός της οργάνωσης στην περιοχή, καπετάν Ορέστης, κατά κόσμων Ανδρέας Μούντριχας. Η Παπαδάκη οδηγήθηκε στα διυλιστήρια της ΟΥΛΕΝ, όπου την προπηλάκισαν και την έγδυσαν με τη βία. Κατόπιν ο Ορέστης έδωσε εντολή να την εκτελέσουν. Δολοφονήθηκε με μία σφαίρα στον αυχένα από τον Βλάσση Μακαρώνα.

Η οικογένεια της την έψαχνε απεγνωσμένα για πολύ καιρό χωρίς αποτέλεσμα. Τελικά ένα μήνα αργότερα, στις 26 Ιανουαρίου, μετά από εκταφή πτωμάτων στον περίβολο της ΟΥΛΕΝ, βρέθηκε το πτώμα της και αναγνωρίστηκε. Την δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη ανέλαβε να ερευνήσει ο ΕΛΑΣίτης λοχαγός Νίκος Ανδρικίδης και να αποκαλύψει τους ενόχους.

Μετά από ανακρίσεις συνελήφθησαν ο διοικητής της πολιτοφυλακής Ορέστης, ο υποδιοικητής και ο βοηθός του. Όλοι τους κρίθηκαν ένοχοι από το ανταρτοδικείο, που έκρινε ότι είχαν τερατολογηθεί από ξένη μυστική υπηρεσία, με την εντολή να σκοτώσουν την Ελένη Παπαδάκη, προκειμένου να συκοφαντηθεί το ΕΑΜ. Βλέπετε ούτε οι ίδιοι οι ΕΛΑΣίτες δεν άντεχαν τα όσα είχαν κάνει και προσπαθούσαν να  απαλλαχθούν των  ευθυνών.

Στη δίκη ο Μακαρώνας κατέθεσε πως, «Μάλιστα εγώ τη σκότωσα, μου δώσανε να τη χτυπήσω με το τσεκούρι. Δεν μπόρεσα και τη σκότωσα με το πιστόλι. Δε θυμάμαι πόσες σφαίρες τις έριξα. Την εκτέλεση αυτή την έκανα γιατί με απείλησε και με εξανάγκασε ο Ορέστης».  Ο υπεύθυνος της δολοφονίας καπετάν Ορέστης εκτελέστηκε δημόσια στην πλατεία Κολιάτσου. Ο φυσικός αυτουργός της εκτέλεσης Βλάσης Μακαρωνάς εκτελέστηκε το 1948.

Εικόνα: Οι κατηγορούμενοι για την δολοφονία της Παπαδάκη. Ο υπαίτιος της δολοφονίας Καπετάν «Ορέστης» της Λαϊκής Πολιτοφυλακής καταδικάστηκε σε θάνατο από ΕΑΜικό Λαϊκό στρατοδικείο και εκτελέστηκε δημόσια στην πλατεία Κολιάτσου.

Και πολλά ακόμα.

Ο κατάλογο με τα θύματα της οργάνωσης θα μπορούσε να διανθιστεί ακόμα περισσότερο. Μερικά χαρακτηρίστηκα παραδείγματα είναι:

  • Ο Σήφης Βαρδινογιάννης, ιατρός και πρόεδρος της «Αδελφότητας Κρητών Πειραιώς», ο οποίος κατά την περίοδο της κατοχής ανέλαβε αρχηγός του ΕΔΕΣ στον Πειραιά. Δολοφονήθηκε από την Ο.Π.Λ.Α, στις 22 Σεπτεμβρίου 1944. Στην επιχείρηση συμμετείχε ολόκληρη η ομάδα της ΟΠΛΑ «Παλιάς Κοκκινιάς», σχεδόν όλοι τους ντυμένοι με στολές της Γερμανική Στρατονομία, ενώ από τα πυρά των σωματοφυλάκων του Βαρδινογιάννη σκοτώθηκαν δύο μέλη της οργαωσης.
  • Ο Δημήτριος Κωφίτσας, αξιωματικός της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής με μακρά θητεία στην Δίωξη Κομμουνισμού της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης. Μετά την απελευθέρωση το 1944, επανήλθε στο παλιό του πόστο. Τον Οκτώβριο του 1946 δολοφονήθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης από την ΟΠΛΑ, ενώ επέστρεφε σπίτι του. Η δολοφονία του πραγματοποιήθηκε με σειρά πυροβολισμών εξ επαφής.
  • Ο Εύελπις Ηλίας Ρογκάκος, ο οποίος αφού είχε προηγηθεί εναντίον του απόπειρα δολοφονίας του από την Ο.Π.Λ.Α στις 20 Νοεμβρίου, μεταφέρθηκε τραυματισμένος στον Ευαγγελισμό όπου οι δολοφόνοι τον ακολούθησαν και τον έσφαξα στο κρεβάτι του πόνου σαν αρνί. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από τον συμμαθητή του, εύελπί τότε, Γ. Μπερδέκλη.
  • Ο Χρήστος Λαδάς, υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη. Δολοφονήθηκε από την Ο.Π.Λ.Α, την 1η Μαΐου του 1948, Μεγάλο Σάββατο, στις εννιά το πρωί, μολις ειχε βγει από την εκκλησία του Αγ. Γεωργίου στην Πλατεία Καρύτση στο κέντρο της Αθήνας, τον πλησίασε ο 22χρονος κομμουνιστής και μέλος της ΟΠΛΑ Ευστράτιος Μουτσογιάννης, που φορούσε στολή σμηνία και έριξε μέσα στο αυτοκίνητο μια χειροβομβίδα με αποτέλεσμα ο Λαδάς να τραυματιστεί βαριά. Μεταφέρθηκε στον Ερυθρό Σταυρό με ταξί και παρά τις προσπάθειες των γιατρών εξέπνευσε στις 10.20 το βράδυ. Ο Μουτσογιάννης συνελήφθη λίγο μετά τη δολοφονία του Λαδά, τραυματισμένος στο θώρακα και στο μηρό, και αφού προηγουμένως είχε ρίξει δύο χειροβομβίδες στους αστυνομικούς που τον καταδίωκαν, προκαλώντας το θάνατο του αστυφύλακα Αθανάσιου Πινακούλια.
  • Ο Μανώλης Μανωλέας, το πραγματικό του όνομα είναι Αντώνης Κρητικός. Δολοφονήθηκε από την Ο.Π.Λ.Α στις 20 Απριλίου 1944 έξω από το τραμ στην οδό Θησέως στην Καλλιθέα. Δύο μέλη της ΟΠΛΑ που επέβαιναν μαζί του στο τραμ στη διαδρομή Πειραιάς-Αθήνα, τον υποχρέωσαν να κατεβεί από το τραμ στην Καλλιθέα και με υποπολυβόλα Sten που είχαν κρυμμένα κάτω από τα παλτά τους τον εκτέλεσαν στη μέση του δρόμου σαν ζώο.
  • Ο Εύελπις Νίκος Παπαγεωργίου, σφοδρός αντικομμουνιστής, επικεφαλής της Οργάνωσης Χ στο Παγκράτι, του οποίου δολοφονήθηκε στη συνέχεια και όλη του η οικογένεια σαν να μην έφτανε ο θάνατος του για να εξευμενίσει τα θηρία.
  • Ο Συνταγματάρχης της Χωροφυλακής Ηλίας Μπρίλλης, δολοφονήθηκε από την Ο.Π.Λ.Α τη 1η Αυγούστου «δια εκτελέσεως» με τσεκούρι, στους Μουσταφάδες Θηβών.
  • Ο Αντισυνταγματάρχης Χρηστός Αντωνόπουλος , δολοφονήθηκε ανάνδρως από την Ο.Π.Λ.Α στις 30 Δεκεμβρίου του ’48. Η οργάνωση τοποθέτησε νάρκη στην εξώπορτα του σπιτιού του στην Νέαν Κάρβαλην Καβάλας.

Εικόνα: Στο τεύχος, της 20ής Σεπτεμβρίου 1944, οι συντάκτες θα κάνουν ειδική μνεία στον 55χρονο γιατρό Σήφη Βαρδινογιάννη. Ήταν επικεφαλής της αντιστασιακής οργάνωσης Ε.Δ.Ε.Σ. στον Πειραιά. Επιπλέον, ήταν θείος του σημερινού μεγαλοεπιχειρηματία, Βαρδή Βαρδινογιάννη.

Η παραπάνω λοιπόν τραγική λίστα θα μπορούσε να συνεχίσει για πολύ ακόμα αλλά χάριν οικονομίας λογού θα σταματήσω εδώ. Μόνον η χωροφυλακή θρήνησε, 5 συνταγματάρχες, 5 αντισυνταγματάρχες, 33 ταγματάρχες, 35 μοίραρχους, 41 υπομοίραρχους, 80 ανθυπομοίραρχους, 119 ανθυπασπιστές, 178 ενωμοτάρχες, 473 υπενωμοτάρχες καθώς και εάν αδιευκρίνιστο αριθμό Χωροφυλάκων (ένα πόρισμα της χωροφυλακής μιλά για 2.369) κατά την διάρκεια των Δεκεμβριανών και του Εμφυλίου. Ένα μεγάλο ποσοστό από αυτούς είχε την τύχη τον προαναφερμένων.

Η οργάνωση έχει τύχει κριτικής για το γεγονός ότι στράφηκε αδιακρίτως εναντίον των πολιτικών αντιπάλων της επίσημης τότε γραμμής του ΚΚΕ, με αποτέλεσμα δολοφονίες από το χώρο της αστικής Δεξιάς έως και τον ίδιο το χώρο της Αριστεράς. Τροτσκιστές, Αρχειομαρξιστές και άλλες παραφυάδες βρέθηκαν και αυτές στο στόχαστρο  της Ο.Π.Λ.Α. Σύμφωνα με επίσημες απολογίες κατηγορούμενων μελών της, η οργάνωση ήταν η κυρίως υπεύθυνη για τις μαζικές εκτελέσεις στην περιοχή του Φενεού κατά τη διάρκεια της Αντίστασης.

Επίσης, η δράση της κατά τη περίοδο των Δεκεμβριανών και οι πολλαπλές εκτελέσεις της στη περιοχή των διυλιστηρίων της ΟΥΛΕΝ, καθώς και η «αρχή της οικογενειακής ευθύνης» που εφάρμοσε σε πλείστες περιπτώσεις, αποτελεί ένα ακόμα σιχαμερό και σκοτεινό σημείο στην λειτουργία του εκτελεστικού μηχανισμού του Κ.Κ.Ε. Θα τελειώσω λοιπόν αυτό το άρθρο με μια ευχή. Μακάρι τέτοιες εποχές να μην ξανάρθουν ποτέ στην Ελλάδα, δεν αξίζει σε καμιά μάνα, σε καμιά σύζυγος και σε κανένα παιδί να ζει τέτοια πράγματα.

Πηγές:

  • Βερβενιώτη Τασούλα, Βουτυρά Ευτυχία, Δαλκαβούκης Βασίλης, Μπάδα Κωνσταντίνα, «Μνήμες και λήθη του ελληνικού εμφυλίου πολέμου».
  • M. Alexander, «The Prelude to the Truman Doctrine British Policy in Greece 1944–1947».
  • Ευστάθιος Γεωργόπουλος, «Εμφύλιος Πόλεμος – Το πρώτο αίμα (1942-1945)».
  • Jordan Bhaef, «Μια ματιά απ’ έξω – O Εμφύλιος Πόλεμος στην Ελλάδα».
  • Ευάγγελος Χεκίμογλου, «Πολλοί δολοφόνοι για ένα έγκλημα».
  • Ιάσονας Χανδρινός, «Ο.Π.Λ.Α, το τιμωρό χέρι του λαού».
  • Γιώργος Καράγιωργας, «Η Ο.Π.Λ.Α χωρίς θρύλο».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.