Σύγχρονος Κόσμος
Λαβρέντι Μπέρια. Ο “Χίμλερ” του κόκκινου “Τσάρου”.

Λαβρέντι Μπέρια. Ο “Χίμλερ” του κόκκινου “Τσάρου”.

“Ο διαιτητής μόλις είχε σφυρίξει την λήξη. Οι ποδοσφαιριστές της Σπαρτάκ Μόσχας πανηγύριζαν σαν μικρά παιδιά. Κόντρα σε όλες τις πιθανότητες είχαν επικρατήσει της Ντιναμό Τιφλίδος με 3-2 στον ημιτελικό του ρωσικού Κυπέλλου. Δεν είναι μικρό πράγμα να κερδίζεις παρότι ουσιαστικά ήσουν χαμένος πριν την έναρξη του αγώνα. Στις εξέδρες του γηπέδου ο Νικολάι Σταρόστιν, ένα από τα ιδρυτικά στελέχη της Σπαρτάκ, δέχεται τα συγχαρητήρια των γύρω του. Δεν χαίρονται όλοι όμως, αφού λίγο πιο κάτω ένας κοντός κύριος με γυαλιά, τον κοίταζε με ένα βλέμμα που θα έκανε ακόμα και τον ήλιο να παγώσει”.

“Ξαφνικά η καρδιά του Σταρόστιν άρχισε να χτυπά τρελά κι ένας κόμπος να δένει το στομάχι του. Ο άνθρωπος με το δολοφονικό βλέμμα ήταν ο Λαβρέντι Πάβλοβιτς Μπέρια, ο αρχηγός της διαβόητης μυστικής υπηρεσίας NKVD, μετέπειτα KGB, ο δήμιος του Στάλιν, και ο Σταρόστιν μόλις είχε συνειδητοποιήσει πως θα έπρεπε να ετοιμαστεί για ένα ταξίδι με έναν όχι και τόσο ειδυλλιακό προορισμό, από τον οποίο συνήθως δεν επέστρεφες ποτέ”.

Εικόνα: Ο Λαβρέντι Μπερία το 1920.

Από χωρικός στην Γεωργία, σε αρχηγό της NKVD.

Ο Λαβρέντι Μπέρια γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1899 στο Σοχούμ της σημερινής Γεωργίας σε φτωχή αγροτική οικογένεια Μιγγρελιανής καταγωγής. Το 1917 αποφοίτησε από το Πολυτεχνείο του Μπακού, όπου σπούδασε αρχιτεκτονική, ενώ τον ίδιο χρόνο κλήθηκε να υπηρετήσει τη θητεία του στον τσαρικό στρατό, απ’ όπου απολύθηκε για λόγους υγείας λίγους μήνες αργότερα.

Δύο χρόνια μετα, το 1919 εντάχθηκε στην “Τσέκα” και πολύ γρήγορα χρησιμοποιώντας διάφορες μηχανορραφίες, εκβιασμούς ακόμα και δολοφονίες έφτασε στην κορυφή της τοπικής μυστικής αστυνομίας. Ο ίδιος είχε βάλει στόχο να φτάσει στην Μόσχα και το 1931 σε μια επίσκεψη του Στάλιν στην Γεωργία κάνει την κίνηση ΜΑΤ που θα του ανοίξει τις πόρτες του κόμματος και θα τον φέρει δίπλα στον ηγέτη της χώρας.

Αποκαλύπτει και αποτρέπει μυστικό σχέδιο δολοφονίας του Στάλιν, με τις φήμες πάντως να κάνουν λόγο πως το όλο σκηνικό είχε στηθεί από τον ίδιο με στόχο να φανεί αρεστός στον Σοβιετικό ηγέτη. Ο Στάλιν τον ανταμείβει κάνοντας ηγέτη του γεωργιανού κομμουνιστικού κόμματος και τελικά της κομματικής επιτροπής της Υπερκαυκασίας.

Εκείνη την περίοδο μάλιστα, την διετία 1936-38, έχει την επίβλεψη των εκτεταμένων εκκαθαρίσεων του κόμματος, του κράτους και της κοινωνίας από τα άτομα που άμεσα ή έμμεσα υπονόμευαν την σοβιετική εξουσία. Όπως τόνιζε και ο ίδιος «από την στιγμή που μπορεί το ίδιο το κράτος να προβαίνει σε μαζικές δολοφονίες χωρίς κάποια συνέπεια, τότε για έναν ασήμαντο δημόσιο υπάλληλο ή έναν ζηλιάρη σύζυγο δεν θα υπάρξει καν κάποιος να κλάψει».

Η αποτελεσματικότητα του δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Στάλιν ο οποίος τον φέρνει στην Μόσχα για να γίνει το νούμερο δυο της NKVD κάτω μόνο από τον αρχηγό Γιέζοφ. Εκείνη την περίοδο, ο Στάλιν έψαχνε τρόπο να δικαιολογήσει τις εκκαθαρίσεις και με την βοήθεια του Μπέρια βρίσκει το εξιλαστήριο θύμα ο οποίος δεν ήταν άλλος από τον Γιοέζοφ. Σε μια από τις γνωστές δίκες, παρωδία της εποχής ο αρχηγός της NKVD βρίσκεται ένοχος και τελικά υπό της οδηγίες του Μπέρια ο Γιοέζοφ θα εκτελεστή από τον μετέπειτα αρχηγό της K.G.B, Ιβάν Σέροβ, στο  υπόγειο ενός μικρού σταθμού της NKVD κοντά στο κολαστήριο της Λιουμπλιάνκα, για την οποία θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο μας.

Εικόνα: Ο Λαβρέντι Μπερία και ο Ιωσήφ Στάλιν.

Ο δρόμος λοιπόν για τον Λαβρέντι Μπέρια είχε πλέον ανοίξει. Ο Στάλιν του εμπιστεύεται την κενή θέση και ο ίδιος θέλοντας να δείξει ένα άλλο πρόσωπο μειώνει κατά πολύ τόσο τις συλλήψεις όσο και τις εκτελέσεις σκοτώνοντας πάντως αρκετούς χιλιάδες κομμουνιστές. Παράλληλα, βρίσκει την ευκαιρία κι εξουδετερώνει την ιεραρχία της NKVD αντικαθιστώντας την με ανθρώπους της δικής του εμπιστοσύνης.Όντας πλέον αρχηγός της μυστικής υπηρεσίας σήμαινε πως παράλληλα αναλάμβανε και την ομάδα της NKVD, την Ντιναμό Μόσχας.

Μια περίπλοκη “αγάπη” για  το ποδόσφαιρο.

Ο Μπέρια ήταν ποδοσφαιρόφιλος και μάλιστα στην εφηβεία αγωνιζόταν ο ίδιος στην Γεωργία, ο Σταρτόστιν στα απομνημονεύματά του είχε αποκαλύψει πως τον είχε αντιμετωπίσει ως αντίπαλο με τον Μπέρια να αγωνίζεται ως μέσος. Φανατικός οπαδός της Ντιναμό Τιφλίδας, αν και τώρα είχε στραμμένη την προσοχή του στο πως θα πετύχει η Ντιναμό Μόσχας. Μια Ντιναμό που βρισκόταν στην σκιά της Σπαρτάκ η οποία θεωρούνταν η ομάδα του λαού, αφού ως η καλύτερη της χώρας διασκέδαζε τον μοσχοβίτικο λαό με τον τρόπο παιχνιδιού της, κάτι που δεν μπορούσε με τίποτα να υπηρετήσει η Ντιναμό η οποία έπαιζε ένα πειθαρχημένο ποδόσφαιρο βάζοντας σε δεύτερη μοίρα το θέαμα με τους παίκτες πιστούς στρατιώτες να εκτελούν μηχανικά τις όποιες εντολές.

Έχοντας την υποστήριξη ενός από τα πιο ισχυρά συνδικάτα της χώρας, την Κρουμσπάγια, και τα αδέρφια Σταρόστιν να τρέχουν την ομάδα, η Σπαρτάκ αποτελούσε σκληρός αντίπαλος για τον Μπέρια. Ο Γεωργιανός πολιτικός όμως ήταν αποφασισμένος να κάνει αυτό που ήξερε καλύτερα από όλους. Να την εξαλείψει από προσώπου γης. Επειδή όμως ακόμα και για τον ίδιο θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εξαφανίσει χωρίς κάποια ιδιαίτερη αφορμή έναν ολόκληρο σύλλογο ο οποίος μάλιστα ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής, αποφάσισε πως η καλύτερη λύση ήταν να εξουδετερώσει τους αρχιτέκτονες της ομάδας, την οικογένεια Σταρόστιν.

Οι Νικολάι, Αντρέι, Αλεξάντερ και Πιοτρ Σταρόστιν είχαν τις καλύτερες σχέσεις με την παλιά διοίκηση της NKVD, αλλά όπως όλοι οι Σοβιετικοί έτσι και αυτοί ήταν φακελωμένοι από την υπηρεσία. Ο Μπέρια έδωσε εντολή για την εύρεση και συλλογή στοιχείων που θα του έδιναν την δικαιολογία για την σύλληψή τους. Εκείνο το διάστημα υπήρχαν έντονες φήμες περί παρέκκλισης από τα κομμουνιστικά ήθη του κόμματος και της Σοβιετικής Ένωσης της αποστολής της Σπαρτάκ όταν είχε λάβει μέρος σε αγώνες στο Παρίσι το 1937, ενώ και ο δυτικός και ιμπεριαλιστικός τρόπος ζωής του Νικολάι Σταρόστιν με τον έντονο τρόπο ζωής και την διείσδυσή του στα σαλόνια της υψηλής κοινωνίας της Μόσχας δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από τη NKVD.

Εικόνα: Στα δεξιά ο Μπερία στο Καυκάσιο Κομμουνιστικό Κόμμα το 1935.

Η εύρεση ενοχοποιητικών στοιχείων είχε αγγίξει και το αγωνιστικό τμήματα της ομάδας, και το γεγονός πως η Σπαρτάκ είχε υιοθετήσει και αγωνιζόταν με το διάσημο τακτικό σύστημα WM του Χέρμπερτ Τσάπμαν της Άρσεναλ, ένα σύστημα δυτικό και ξένο για την Σοβιετική Ένωση ήταν κάποια από τα στοιχεία που είχαν εμπλουτίσει τον φάκελο του προέδρου της Σπαρτάκ. Το θέμα πλέον είχε γίνει προσωπικό για τον ηγέτη της NKVD ο οποίος δεν άντεχε να βλέπει την δημοφιλία που απολάμβανε ο Νικολάι Σταρόστιν από τους Μοσχοβίτες.

Αυτό που ήθελε ο Μπέρια ήταν μια αφορμή και το ρωσικό Κύπελλο του 1939 του την έδωσε. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς στην Μόσχα έλαβε μέρος ο ημιτελικός μεταξύ της Σπαρτάκ και της αγαπημένης ομάδας του Μπέρια, Ντιναμό Τιφλίδας. Μετά από ένα αμφίρροπο παιχνίδι η Σπαρτάκ επικρατεί με 2-1 με ένα αμφισβητούμενο γκολ, με την Ντιναμό να κάνει επίσημη καταγγελία πως το γκολ του Προτάσοφ δεν είχε περάσει ποτέ την γραμμή. Η προσφυγή της όμως απορρίφθηκε και λίγες ημέρες αργότερα η Σπαρτάκ κατακτά το Κύπελλο επικρατώντας της Λένινγκραντ Στάλινετς, μετεξέλιξή της η σημερινή Ζενίτ Αγίας Πετρούπολης, με 3-1.

Η χαρά όμως δεν κρατάει πολύ αφού η Σπαρτάκ ενημερώνεται πως θα πρέπει να επαναληφθεί ο αγώνας, ενώ την ίδια ώρα ο διαιτητής του ημιτελικού, ο Ιβάν Γκορέλκιν συλλαμβάνεται για παραδειγματισμό. Η εντολή είχε φτάσει απευθείας από την Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος αν και όλοι γνώριζαν πως την απόφαση την είχε πάρει ο Μπέρια. Για πρώτη φορά στα χρονικά θα γινόταν επανάληψη ημιτελικού παρότι ήδη είχε ολοκληρωθεί η διοργάνωση και υπήρχε νικητής.

Μπροστά σε 80.000 κόσμο ο ημιτελικός επαναλαμβάνεται και η Σπαρτάκ επικρατεί ξανά της Ντιναμό Τιφλίδας με 3-2 αυτή την φορά. Είναι το τελειωτικό χτύπημα για τον Μπέρια ο οποίος αποχωρεί από το γήπεδο γεμάτος οργή. Έτσι, αποφασίζει να εκδώσει ένταλμα σύλληψης για τον Νικολάι. Μάλιστα, αναλαμβάνει ο ίδιος την ανάκριση, αφού του άρεσε να «σπάει» τον άνθρωπο που είχε απέναντι του. Οι ανακρίσεις αυτές έχουν μείνει στην ιστορία ως «πίνοντας καφέ με τον Μπέρια» για τον τρόπο με τον οποίο πάντα κατάφερνε να αποσπάσει ομολογία.

Κάποτε ο Στάλιν δέχτηκε στο γραφείο του μια αντιπροσωπεία βιομηχανικών εργατών από τα Ουράλια. Μόλις έφυγαν έψαχνε την πίπα του για να καπνίσει, την οποία όμως δεν έβρισκε πουθενά. Φωνάζει τον Μπέρια και του λέει «Λαβρέντι, ήταν εδώ οι εργάτες από τα Ουράλια, μόλις έφυγαν και δεν μπορώ να βρω την πίπα μου». Ο Μπέρια αμέσως τρέχει πίσω από την αντιπροσωπεία. Ο Στάλιν ψαχουλεύει λίγο ακόμα στο γραφείο του, ανοίγει ένα συρτάρι, σηκώνει κάτι χαρτιά και βρίσκει από κάτω την πίπα. Παίρνει τηλέφωνο. «Λαβρέντι, άκυρο, τη βρήκα τελικά την πίπα. Στο συρτάρι ήταν», με τον Μπέρια να απαντάει, «Α ναι; Γιατί εδώ έχουν ήδη όλοι ομολογήσει».

Εικόνα: Έγγραφο του Μπέρια με λίστα 46 στρατηγών για εκτέλεση που φέρει την έγκριση του Στάλιν “Εκτελέστε όλους στη λίστα. Ι. Στ.”.

Εξάλλου, το αν ήσουν αθώος ή ένοχος στην Σοβιετική Ένωση δεν είχε καμία σημασία και από την στιγμή που το κράτος έμπαινε σε διαδικασία να ασχοληθεί μαζί σου τότε σήμαινε πως είχαν βρεθεί ήδη τα όποια ενοχοποιητικά στοιχεία. Ο Μπέρια κατηγορεί τον Σταρόστιν πως έχει στα χέρια του ομολογίες από το φιλικό περιβάλλον του προέδρου της Σπαρτάκ για σχέδιο δολοφονίας του Σοβιετικού ηγέτη από τους παίκτες της ομάδας οι οποίοι θα έκρυβαν τα πιστόλια τους στα σορτσάκια και μόλις δινόταν η εντολή από τον Νικολάι την ώρα που ο Στάλιν θα βρισκόταν στο γήπεδο θα τον δολοφονούσαν.

Η απόφαση για τα τέσσερα αδέρφια είναι από δέκα χρόνια εξορίας σε καταναγκαστικά έργα στα Γκούλαγκ. Τα ονόματα τους σβήνονται από όλα τα αθλητικά βιβλία και ο Νικολάι στέλνεται στο στρατόπεδο Ukhta στην Σιβηρία, μια περιοχή πετρελαιοπηγών δίπλα στην Αρκτική, ενώ σε αντίστοιχα στρατόπεδα στέλνονται και οι άλλοι τρεις. Τα αδέρφια Σταρόστιν θα ειδωθούν ξανά μετά από 12 ολόκληρα χρόνια. Ο Μπέρια είχε πετύχει τον σκοπό του. Ο Νικολάι είχε εξολοθρευθεί.

Μπορεί η Σπαρτάκ Μόσχας να έχει εξαλειφθεί, αλλά μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια νέα δύναμη αναδύεται στα ποδοσφαιρικά δρώμενα της ΕΣΣΔ. Η ομάδα του στρατού, η ΤΣΣΚΑ Μόσχας. Εκπροσωπώντας τον Κόκκινο Στρατό, είχε αντικαταστήσει την Σπαρτάκ στις καρδιές του ρώσικου λαού, απόρροια και της τεράστιας νίκης στον πόλεμο επί των Ναζί. Η ΤΣΣΚΑ κατακτά τα πέντε από τα έξι πρώτα μεταπολεμικά πρωταθλήματα, κάτι που δεν αρέσει καθόλου στον Μπέρια.

Ετσι, ξεκινάει μια προσπάθεια αποδόμησης της ομάδας μέσω δωροδοκιών κι εκβιασμών με στόχο την αφαίμαξη του έμψυχου υλικού για λογαριασμό της Ντιναμό Μόσχας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε έναν από τους παίκτες δόθηκε η υπόσχεση της απελευθέρωσης των οικείων του από τα Γκούλαγκ, παρότι λίγους μήνες νωρίτερα είχαν δολοφονηθεί μετά από προσωπική εντολή του Μπέρια.

Πολωνοί…

Ένα ακόμα «γαλόνι» στο στήθος του είναι η απόφαση για την εκτέλεση των Πολωνών αιχμαλώτων πολέμου από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Οστασκόφ, Σταρομπέλσκ και του Κοζέλσκ, καθώς και από άλλες φυλακές της δυτικής Λευκορωσίας και δυτικής Ουκρανίας, λήφθηκε ουσιαστικά στις 5 Μαρτίου του 1940, όπως καταγράφεται σε έγγραφο του επικεφαλής της NKVD Λαβρέντι Μπέρια προς τον Στάλιν. Οι μαζικές εκτελέσεις έλαβαν χώρα από τις αρχές Απριλίου μέχρι τα τέλη Μαΐου του 1940. Αρκετές πληροφορίες αντλούνται μέσα από επίσημα έγγραφα για τη μεθοδολογία των εκτελέσεων.

Εικόνα: Η πρώτη σελίδα από την πρόταση του Μπερία με φανερή την υπογραφή του Στάλιν, με στόχο την εξόντωση 15.000 Πολωνών αξιωματικών και περίπου 10.000 πνευματικών ανθρώπων δηλαδή την αφρόκρεμα της Πολωνικής διανόησης, στο Δάσος του Κατύν αλλά και σε άλλα μέρη στην κραταιά Σοβιετική Ένωση.

Τον Σεπτέμβριο του 1939, σύμφωνα με το “Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης” που είχαν υπογράψει μόλις τον προηγούμενο μήνα οι Σοβιετικοί με τους Ναζί, σχεδόν ταυτόχρονα εισέβαλαν και οι δύο στην Πολωνία, μοιράζοντας μεταξύ τους τη χώρα στα δύο. Μέσα στο πλαίσιο της συνεργασίας οι Σοβιετικοί παρέδωσαν στους Γερμανούς 43.000 Πολωνούς στρατιώτες, γεννημένους στη Δυτική Πολωνία, τους οποίους κρατούσαν αιχμαλώτους.

Οι μαζικές εκτελέσεις έλαβαν χώρα από τις αρχές Απριλίου μέχρι τα τέλη Μαΐου του 1940. Αρκετές πληροφορίες αντλούνται μέσα από επίσημα έγγραφα για τη μεθοδολογία των εκτελέσεων. Στις σωζόμενες αναφορές της NKVD διαφαίνεται πως οι κρατούμενοι αφήνονταν να πιστεύουν πως θα επέστρεφαν στις οικογένειές τους, προκειμένου να αποφεύγεται οποιαδήποτε αντίσταση. Μετά από τον έλεγχο των κρατουμένων, κατάλογοι με τα ονόματα όσων επρόκειτο να εκτελεστούν στέλνονταν στους επικεφαλής των στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απόφαση εκτέλεσης κάποιου κρατούμενου άλλαζε την τελευταία στιγμή. Δεν εκτελούνταν όσοι επιλέγονταν από τις σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες ή κατόπιν αιτήματος της γερμανικής πρεσβείας στη Μόσχα, Οι κρατούμενοι στο Οστασκόφ μεταφέρθηκαν με τρένο στο Καλίνιν. Ο τρόπος εκτέλεσής τους δεν τεκμηριώνεται από έγγραφα της NKVD, ωστόσο αποκαλύφθηκε από τον αυτόπτη μάρτυρα Ντμίτρι Τοκάρεφ, τον Μάρτιο του 1991. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, οι αιχμάλωτοι χωρίζονταν σε ομάδες των 250 ατόμων και εκτελούνταν βράδυ. Συμμετείχαν περίπου τριάντα μέλη της NKVD, ενώ επικεφαλής των εκτελέσεων ήταν ο Βασίλι Μπλοχίν.

Οι αιχμάλωτοι του Σταρομπέλσκ μεταφέρθηκαν στο Χάρκοβο, επίσης με τρένο. Όπως προκύπτει από επίσημα έγγραφα της NKVD, μέχρι τα τέλη Μαΐου του 1940, αριθμός των κρατουμένων που έφθασαν στο Χάρκοβο έφθασε τις 3.896. Σύμφωνα με τον αυτόπτη μάρτυρα Μιτροφάν Σιρομιάτνικοφ, οι εκτελέσεις επιθεωρούνταν από μέλη της NKVD που είχαν σταλεί από τη Μόσχα, όπως και στην περίπτωση του Οστασκόφ. Για τις εκτελέσεις των κρατουμένων στο στρατόπεδο του Κοζέλσκ δεν υπάρχει καμία αυτόπτης μαρτυρία.

Οι εκσκαφές εκ μέρους της Γερμανίας που έλαβαν χώρα το 1943 αποκάλυψαν πως περίπου το 20% των θυμάτων είχαν δεμένα πίσω τα χέρια, ενώ ορισμένοι από αυτούς, όσοι πιθανώς προέβαλαν μεγαλύτερη αντίσταση, είχαν επίσης στο στόμα τους ίχνη από πριονίδια. Το σκοινί ήταν περασμένο με τέτοιο τρόπο από το λαιμό των αιχμαλώτων, ώστε το τράβηγμά του να προκαλέσει και τον πνιγμό τους.

Εικόνα: Ορισμένοι από τους μαζικούς τάφους της Πολωνικής Γενοκτονίας.

Οι λίγες εκατοντάδες επιζησάντων μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο Γκριανζοφτσί. Οι Σοβιετικοί μετάνιωσαν σχεδόν αμέσως για τις δολοφονίες των Πολωνών. Μετά τη συντριπτική ήττα της Γαλλίας, λίγες εβδομάδες αργότερα, άρχισαν να παραδέχονται το ενδεχόμενο ενός πολέμου με τη Γερμανία και συνειδητοποίησαν ότι ήταν παραφροσύνη η εξόντωση της αφρόκρεμας του πολωνικού στρατού. Τον Αύγουστο του 1940 με πρωτοβουλία της NKVD σχηματίστηκαν δύο πολωνικές ταξιαρχίες με αξιωματικούς. Το Νοέμβριο του ίδιου έτους ο αρχηγός της NKBD Λαβρέντι Μπέρια ενημέρωσε τον Στάλιν ότι είχε έναν πυρήνα από είκοσι τέσσερις Πολωνούς αξιωματικούς οι οποίοι έτρεφαν αντιγερμανικά αισθήματα και θα συνεργάζονταν αν τους έδινε την άδεια η εξόριστη στο Λονδίνο πολωνική κυβέρνηση.

Το 1943, η Γερμανία, κατέχοντας πλέον τα σοβιετικά εδάφη στα οποία είχαν τελεστεί οι μαζικές εκτελέσεις, στην προσπάθειά της να εκμεταλλευτεί πολιτικά το γεγονός, ανακοίνωσε την ανακάλυψη ομαδικών τάφων στο δάσος του Κατύν, ως αποτέλεσμα σοβιετικών εγκλημάτων πολέμου. Η αποκάλυψη αυτή των ευρημάτων οδήγησε στο πάγωμα των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Μόσχας και της εξόριστης τότε πολωνικής κυβέρνησης στο Λονδίνο. Σχεδόν αμέσως οι Ναζί σχημάτισαν μια διεθνή δωδεκαμελή επιτροπή από γιατρούς, ιατροδικαστές και εγκληματολόγους με αντιπροσώπους από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες

Ενώ η Σοβιετική Ένωση αρνιόταν ανέκαθεν κάθε συσχέτιση με τις μαζικές αυτές εκτελέσεις, το 1990 ανακοίνωσε ότι πράγματι διαπράχθηκαν από τους ίδιους τους Σοβιετικούς και ομολόγησε την όλη προσπάθεια να αποσιωπηθεί η αλήθεια επί πενήντα χρόνια. Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, από τη Ρωσία πλέον, απέδειξαν ότι η ευθύνη βαρύνει εξ ολοκλήρου τη σοβιετική πλευρά. Παρ’ όλα αυτά οι ρωσικές αρχές δεν χαρακτήρισαν το γεγονός ξεκάθαρα ως έγκλημα πολέμου ή γενοκτονία. Έτσι, δεν κινήθηκαν νομικές διαδικασίες κατά τυχόν επιζώντων υπαιτίων, όπως απαίτησε η πολωνική κυβέρνηση. Σύμφωνα με τους απογόνους των θυμάτων, προστάτευσαν τους δράστες με το επιχείρημα πως ήταν πλέον νεκροί.

Εικόνα: Ο Λαβρέντι Μπερία στους TIMES το 1953.

Ένα ταιριαστό τέλος.

Όταν ο Στάλιν πέθανε στις 5 Μαρτίου 1953, ο Μπέρια καταλήγει σε συμφωνία με τον παλαιό σύμμαχο του και διάδοχο του Στάλιν, Γκεόργκι Μαλένκοφ και του ανατέθηκαν τα υπουργεία Κρατικής Ασφάλειας και Εσωτερικών Υποθέσεων που τον έδωσαν τον έλεγχο τόσο της μυστικής όσο και της τακτικής αστυνομίας, καθώς και μιας ισχυρής ομάδας “πραιτοριανών” που ήταν υποχρεωμένοι να εκτελούν τις διαταγές του.

Αν και αρχικά ο Μπέρια έδειξε πως ήθελε να “χαλαρώσει” τον σταλινισμό, οι υπόλοιποι ισχυροί άνδρες της ΕΣΣΔ, συνέχισαν να τον φοβούνται και έτσι άρχισε να οργανώνεται ένα σχέδιο για την απομάκρυνσή του. Οι μαρτυρίες για όσα συνέβησαν στη συνέχεια ποικίλλουν σημαντικά, αλλά φαίνεται ότι η “απομάκρυνση” του Μπέρια σχεδιάστηκε από τον Νικίτα Χρουστσόφ, γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος, ο οποίος εξασφάλισε την υποστήριξη άλλων ισχυρών ανδρών, μεταξύ των οποίων ο Μαλένκοφ και ο Στρατάρχης Ζουκόφ.

Στις 26 Ιουνίου, σε μια συνωμοτική συνάντηση των ισχυρών ανδρών της ΕΣΣΔ στο Κρεμλίνο, ο Χρουστσόφ εξαπέλυσε μια ευθεία επίθεση εναντίον του Μπέρια, κατηγορώντας τον ότι ήταν ένας κυνικός καριερίστας και κατάσκοπος των Βρετανών.
Ο Μπέρια ξαφνιάστηκε και είπε, «Τι συμβαίνει, Νικήτα;» και ο Χρουστσόφ του είπε ότι σύντομα θα μάθει. Ο βετεράνος Υπουργός Εξωτερικών Μολότοφ και άλλοι στράφηκαν κατά του Μπέρια και ο Χρουστσόφ υπέβαλε πρόταση για την άμεση απόλυση του.

Πριν από την ψηφοφορία, ο πανικόβλητος Μέλενκοφ, πίεσε ένα κουμπί στο γραφείο του που ήταν το προκαθορισμένο σήμα προς τον στρατάρχη Ζούκοφ και μια ομάδα ένοπλων αξιωματικών από ένα διπλανό δωμάτιο, οι οποίοι όρμησαν και συνέλαβαν τον Μπέρια. Οι άνδρες του Μπέρια φρουρούσαν το Κρεμλίνο, οπότε οι αξιωματικοί αναγκάστηκαν να περιμένουν μέχρι τη νύχτα, πριν τον τοποθετήσουν στο πίσω μέρος ενός αυτοκινήτου και τον οδηγήσουν αρχικά στη φυλακή  και στη συνέχεια στην έδρα του στρατηγού Moskalenko, διοικητή της αεροπορικής άμυνας της Μόσχας, όπου φυλακίστηκε σε υπόγειο καταφύγιο.

Η αντίδραση του Μπέρια ήταν να αποστείλει δεκάδες γραπτές παρακλήσεις προς μέλη του “Πόλιτμπίρο” και τον ίδιο τον Χρουστσόφ, επιμένοντας για την αθωότητά του και ζητώντας να αποφυλακιστεί. Ο Χρουστσόφ φέρεται να διέταξε να του αφαιρεθεί το μολύβι και το χαρτί που χρησιμοποιούσε για να σταματήσει να στέλνει επιστολές Η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος χρειάστηκε 5 ημέρες για να πείσει τον εαυτό της για την ενοχή του Μπέρια και ακόμη 6 στενών συνεργατών του, ενώ ανέθεσαν στον εισαγγελέα Ρουντένκο, γνωστό συνεργάτη του Χρουστσόφ τη δίωξη του.

Εικόνα: Ο Λαβρέντι Μπερία κατά την κηδεία του Στάλιν.

Το δικαστήριο με πρόεδρο τον Στρατάρχη Κόνιεφ τον καταδίκασε σε θάνατο με τις κατηγορίες της κατασκοπίας, της αντεπαναστατικής δράσης και της τρομοκρατίας για τις εκκαθαρίσεις στον Κόκκινο Στρατό μεταξύ Οκτωβρίου 1940 – Φεβρουαρίου 1942, τις οποίες είχε προσυπογράψει και ο Στάλιν. Ο Μπέρια, σύμφωνα με τον Στρατηγό Μοσαλένκο, παρακάλεσε γονατιστός για έλεος από τους εκτελεστές του, χωρίς αποτέλεσμα.

Ανάμεσά τους ήταν ο Στρατηγός Μπατίτσκυ που αφού τοποθέτησε ένα κομμάτι ύφασμα στο στόμα του Μπέρια για να τον κάνει να σιωπήσει, τον εκτέλεσε με μια σφαίρα στο μέτωπο. Το πτώμα του αποτεφρώθηκε και τα απομεινάρια θάφτηκαν σε ένα δάσος κοντά στη Μόσχα.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, βίασε και σκότωσε πολλές γυναίκες. Έμεινε γνωστός για την ανθοδέσμη που προσέφεραν οι σωματοφύλακες του στις γυναίκες μετά το βιασμό τους. Αν τα θύματα του δεν αποδέχονταν την ανθοδέσμη τότε τις συλλάμβαναν. Πολλά οστά νεαρών γυναικών βρέθηκαν δεκαετίες αργότερα στον κήπο του σπιτιού του, κατά τη διάρκεια εργασιών. Το 2028 θα δημοσιευθεί λίστα με τις γυναίκες τις οποίες βίασε. Η λίστα αυτή έχει ήδη αναγνωριστεί, από το 2003, από τη Ρωσική κυβέρνηση. Ο μακροβιότερος αρχηγός της μυστικής υπηρεσίας είχε πέσει θύμα της ίδια τους της εξουσίας. Αλλώστε όπως έλεγε και ο ίδιος «Δείξε μου τον άνθρωπο και θα σου βρω το έγκλημά του».

Πηγές:

  • Rayfield Donald, “Οι Δήμιοι του Στάλιν. Τα Εκτελεστικά Όργανα του Κόκκινου Τσάρου”.
  • Simon Sebag Montefiore, “Stalin: Court of the Red Tsar”.
  • Sheila Fitzpatrick, “Everyday Stalinism: Ordinary Life in Extraordinary Times”.
  • Nikita Khruschev, “Khruschev Remembers: Last Testament”.
  • Thaddeus Wittlin, “Commissar: The Life and Death of Lavrenty Pavlovich Beria”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.