Ελληνική Επανάσταση
Οδυσσέας Ανδρούτσος. «Ο χαρακτήρας του ανδρός».

Οδυσσέας Ανδρούτσος. «Ο χαρακτήρας του ανδρός».

Το κείμενο είναι δημιούργημα του Άγγελου Μανσόλα, σχόλια και παρατηρήσεις του Κωνσταντίνου Ζησιμόπουλου.

Η παρακάτω επιστολή η οποία θα μπορούσε κάλλιστα να χαρακτηρισθεί σαν ένα ιστορικό αλλά και ως ένα φιλολογικό διαμάντι. Το έγγραφο που θα παραθέσουμε, ορίζει την προσωπικότητα του «Φιλόσοφου – Πολεμιστή», ενώ καταφέρνει να αποτυπώσει τον δυναμικό χαρακτήρα του συγγραφέα, το ισχυρό πνεύμα του και την εξαιρετική ευφυΐα του. Η καυστική ειρωνεία και ο σαρκασμός του τρυπάει βαθύτερα κι από το σπαθί του, καταλήγοντας με την υπόνοια μίας απειλής, ηχηρότερης και από «βρυχηθμό» λιονταριού. Ας δούμε όμως πρώτα το προαναφερθέν κείμενο και μετα ας κρίνουμε, ο καθένας με της δικές του γνώσεις και βιώματα.

Ο «λέων» και το «τσακάλι».

«Κύριε Αναστάσιε Λόντε,

Γνωρίζω ότι έχεις πολλές δουλειές που σε κρατούν απασχολημένο μέρα-νύχτα και γι’ αυτό με συγχαρείς που σε απασχολώ, αλλά επειδή είδα να αναφέρεις το όνομά μου στο γράμμα ενός φίλου σου, είπα να σου γράψω 5-6 γραμμές. Κι αν βρεις κάτι χρήσιμο σ’ αυτές να το ακούσεις, αλλιώς κάψτο. Λέγεις του φίλου σου, «Αν γράψεις σε ‘κείνον τον διάβολο τον Οδυσσέα, γραφτού εκ μέρους μου να βγάλει μερικούς διαβόλους από μέσα του. Του το λέω μπέσα-με-μπέσα, και τότε ίσως να γίνει χρήσιμος στη πατρίδα και να λάβει αξίως το όνομα που φέρει».

Λοιπόν, εγώ λέω ότι δύο ειδών διάβολοι μπαίνουν μέσα στους ανθρώπους. Ο πρώτος είναι αυτός που είπε και ο Σωκράτης, είναι ο διάβολος που καθοδηγεί κάθε καλό άνθρωπο, του δείχνει τον καλό δρόμο και τον αποτρέπει να πράξει το κακό. Το δεύτερο είδος είναι εκείνος ο διάβολος που μπαίνει στον άνθρωπο και τον καθοδηγεί να πράττει το κακό. Τώρα, εγώ, δεν ξέρω, σε σένα ποιός διάβολος κατοικεί, ο πρώτος ή ο δεύτερος; Και αφήνω εσένα να αποφασίσεις ποιός διάβολος κατοικεί μέσα μου.

Ο πατέρας μου τον καιρό της Τουρκοκρατίας γύριζε στα βουνά και τους κάμπους και σκότωνε Τούρκους. Περνούσε τις νύχτες στα δάση και τα ποτάμια και σκότωνε Τούρκους. Ακόμα και στη θάλασσα όταν βρέθηκε, κι εκεί Τούρκους σκότωνε. Και για να μη πολυλογώ, αφού απελευθέρωσε πολλές επαρχίες από τους τυράννους, σαν πραγματικός δαιμονισμένος υπέρ της Πατρίδος, μαρτύρησε σ’ αυτή την ίδια την έδρα του τυράννου, την Κωνσταντινούπολη.

Τι λογής διάβολο λες να είχε μέσα του, τον πρώτο ή τον δεύτερο; Εγώ, προσωπικά, χωρίς να γνωρίζω από ποιόν δαίμονα εσύρετο ο πατέρας μου, άρχισα από παιδί ορφανό να ακολουθώ τα χνάρια τού ίδιου του διαβόλου. Τον περισσότερο καιρό της ζωής μου πού τον πέρασα; Τον πέρασα σκοτώνοντας Τούρκους, κυνηγώντας τυράννους. Τον πέρασα στις σπηλιές και τα βουνά. Και τα καρτέρια των δρόμων, οι λόγγοι και τα άγρια θηρία είναι μάρτυρες ότι δεν με πλησίασε ποτέ Τούρκος στα 50 μέτρα και να έζησε.

Εγώ μάλιστα, συναναστρεφόμουν με τους τυράννους και καλοπληρώθηκα από αυτούς για να σέβομαι τους ομογενείς τους. Όμως εγώ, κινούμενος από τον διάβολό μου, συνέχιζα να σκοτώνω Τούρκους. Οι γκρεμοί, τα ποτάμια, οι πάγοι, τα χιόνια και τα δάση, ήταν τα αγαπημένα μου κοιμητήρια και το τούρκικο αίμα το προσφάγι μου. Μόλις ξέσπασε η Επανάσταση, συρόμενος πάλι από τον διάβολό μου, λάτρεψα τους αρχηγούς της, άκουσα τη φωνή της στα φυλλοκάρδια μου, σεβάστηκα την απόφασή της, κι έτρεξα με όλους τους Αρματωλούς της Ελλάδος να σκοτώσω Τούρκους.

Μολονότι κέρδισα πολλά επί Τουρκοκρατίας, ο διάβολος μου αφαίρεσε αυτή την κλίση προς το χρήμα, από τότε που σηκώσαμε τα άρματα. Και τι να πολυλογώ; Τόσο με φώτισε ο διάβολός μου, ώστε γέμισα ψείρες, λύσσαξα για ψωμί, κοιμόμουν στα χιόνια και τις λάσπες, δοκιμάζοντας κάθε στρατιωτική κακουχία. Δεχόμουν φαρμάκια από εχθρούς και φίλους, κυνηγήθηκα σαν κατάδικος από τη δικαιοσύνη, και επιθυμούσα εθνικές συνελεύσεις, αγάπησα δίκαιους διοικητές, έγινα λάτρης των ενάρετων και φίλος των σοφών, δίψασα για την ανεξαρτησία και αυτονομία της Ελλάδος, επιθυμώντας μόνο Έλληνες να διοικούν και να βασιλεύουν στους Έλληνες.

Ε, νομίζω, δάσκαλε, ότι από όλα αυτά μπορείς εύκολα να συμπεράνεις ποιός διάβολος βρίσκεται μέσα μου. Είναι, άραγε, εκείνος που έκανε τον Σωκράτη να πιεί το κώνειο για τις ειλικρινείς προς την πατρίδα υπηρεσίες του, ή μήπως είναι ο δαίμονας που έκανε τους ομογενείς μας να παραδώσουν την πατρίδα στους Ρωμαίους και μετά στους Τούρκους; Εγώ, προσωπικά πιστεύω ότι εσύ έχεις μέσα σου τον διάβολο του Σωκράτη, αφού ξέρεις γράμματα και διαβάζεις τον Ξενοφώντα και τον Πλάτωνα.

Είσαι μόλις 22 χρονών κι όμως, είσαι βουλευτής. Χαίρεις υπόληψης, διαφεντεύεις αυτούς που κατακρατούν τα εθνικά εισοδήματα, σπείρεις ζιζάνια σε Μοριά και Ρούμελη, κι ανεβάζεις και κατεβάζεις από τα αξιώματα όποιον θέλεις. Τέλος πάντων, δίνεις στην επαρχία σου το καλό παράδειγμα της χρηστοηθείας, της εγκράτειας, της αφιλοκερδείας, της δικαιοσύνης.

Ενθυμούμενος δε την διάλυση της Εθνικής Συνελεύσεως εξ αιτίας σου, την προσκόλλησή σου σε ξένη Αυλή, και όχι στην απελευθέρωση της Ελλάδος, συμπεραίνω, δάσκαλε, μπέσα-με-μπέσα, ότι εσύ έχεις μέσα σου τον δαίμονα του Σωκράτους. Πρόσεξε όμως καλά, γιατί κάθε Έλληνας έχει μέσα του λεγεώνες δαιμόνων. Και πάρε τα μέτρα σου, γιατί όπως λέει η παροιμία, «ο ένας διάβολος σκοτώνει τον άλλον». Πρόσεξε καλά, γιατί είτε θα χαθεί η Πατρίς ή θα πέσει σε κανένα χειρότερο τύραννο από εκείνον που έζησαν οι πατέρες μας. Κοίταξε καλά, μη τύχει και…»

Εν Αθήναις, 14 Φεβρουαρίου 1824.

Οδυσσέας Ανδρίτσου».

Ποιος ήταν ο Αναστάσιος Λόντος.

Ο Αναστάσιος Λόντος στον οποίον απευθύνει την επιστολή του ο Οδυσσέας Ανδρούτσου, γεννήθηκε στο Αίγιο και ήταν γόνος ισχυρής οικογένειας προυχόντων. Σπούδασε στο εξωτερικό και με την έκρηξη της επανάστασης επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου εξελέγη αντιπρόσωπος της επαρχίας Βοστίτσας το 1823. Έλαβε μέρος στις περισσότερες Εθνοσυνελεύσεις και κατά την Καποδιστριακή περίοδο προσχώρησε στις αντικυβερνητικές δυνάμεις.

Επί σειρά ετών ανελάμβανε κυβερνητικά αξιώματα και θέσεις. Έγινε δήμαρχος Αιγίου, βουλευτής και γερουσιαστής. Κατόπιν διετέλεσε υπουργός Δικαιοσύνης και Εξωτερικών στην κυβέρνηση Μαυροκορδάτου. Εξ αρχής ετάχθη στο φιλογαλλικό κόμμα και ήταν άνθρωπος του Κωλέττη. Αλαζόνας και επαρμένος, εχθρευόταν το κόμμα των στρατιωτικών και ιδιαίτερα τον Ανδρούτσο.

Το 1824, ενώ ο Ανδρούτσος βρισκόταν στο Ναύπλιο, η κυβέρνηση Κουντουριώτη δεν δίστασε να μισθώσει τον φρούραρχο Ναυπλίου, Μήτρο Τριανταφυλλίνο, άσπονδο εχθρό τού Οδυσσέα από το παρελθόν, για να τον δολοφονήσει. Μία ημέρα, ο Οδυσσέας είχε επισκεφθεί τον φίλο και συμπολεμιστή του Νικηταρά στο σπίτι του. Κάθισαν μπροστά σε ένα ανοικτό παράθυρο, έχοντας ανάμεσά τους την μικρή κόρη του Νικήτα.

Εκείνη τη στιγμή μία σφαίρα «σφύριξε» από το ανοικτό παράθυρο, και περνώντας ανάμεσα από τους δύο άνδρες, αποστρακίστηκε, και κατέληξε κοντά στα πόδια του μικρού κοριτσιού. Ο Νικηταράς, αντελήφθη αμέσως τι συνέβη, πήρε τη σφαίρα και έτρεξε γρήγορα στο κυβερνητικό κτίριο, διηγούμενος το συμβάν στον Κωλέττη. Εκνευρισμένος αυτός, του απάντησε σχεδόν αδιάφορα, «Δεν είναι δική σου δουλειά Νικήτα. Γύρνα σπίτι σου και μην ανακατεύεσαι».

Ήταν η δεύτερη απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Ανδρούτσου. Ο Κωλέτης, ο Μαυροκορδάτος και η κυβέρνηση Κουντουριώτη είχαν γίνει οι αδυσώπητοι διώκτες του. Διαβλέποντας παντού μηχανορραφίες, ο Ανδρούτσος αποσύρεται και πάλι στη Δρακοσπηλιά. Η είδηση της σύλληψης του Κολοκοτρώνη ενισχύει την καχυποψία του. Οι προστριβές του με τους «καλαμαράδες», οι οποίοι τον παραγκώνιζαν στερώντας του τα απαιτούμενα χρήματα και εφόδια για τη συγκρότηση στρατεύματος, τον έχουν καταβάλει.

Ο εμφύλιος πόλεμος στην Πελοπόννησο, η απροθυμία της κυβερνήσεως να τον βοηθήσει και ο κίνδυνος των επαρχιών της Στερεάς Ελλάδας από την προέλαση των τουρκικών στρατευμάτων, τον οδήγησαν στις αρχές Αυγούστου 1824, στο παράτολμο σχέδιο να έλθει σε επαφή με τους Τούρκους αρχηγούς. Ψευδόμενος, τους υπόσχεται ότι θα έπειθε τους Έλληνες οπλαρχηγούς να δηλώσουν υποταγή στον Σουλτάνο, προκειμένου ως αντάλλαγμα, να του παραχωρούσαν την διοίκηση των επαρχιών της Εύβοιας.

Οι λοιποί οπλαρχηγοί γνώριζαν ότι η ενέργειά του αποσκοπούσε στο να καθυστερήσει τους Τούρκους, αλλά ο Άρειος Πάγος εκμεταλλεύεται το γεγονός για να τον κατηγορήσει για προδοσία. Ο απώτερος σκοπός του Ανδρούτσου ωστόσο, ήταν πολύ φιλοδοξότερος, επιλέγοντας την κατάλληλη στιγμή, να εξαπατήσει τους Τούρκους, να στραφεί εναντίον τους και να απελευθερώσει ολόκληρη την Εύβοια.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα αποκαθιστούσε τη φήμη και τη θέση του προς την ελληνική κυβέρνηση. Στην πορεία όμως, μετανοεί και αρχίζει να καταδιώκεται και από τους Τούρκους. Ήταν φανερό ότι η σύγχυση και η απόγνωσή του τον οδηγούσαν πλέον σε υστερικές ενέργειες, οι οποίες τον καθιστούσαν περισσότερο ύποπτο στην κυβέρνηση, και κυρίως στον προσωπικό εχθρό του, τον Κωλέττη.

Τη στιγμή που ο Μοριάς παραδιδόταν σχεδόν αμαχητί στον Ιμπραήμ, στις 20 Φεβρουαρίου 1825, η κυβέρνηση χρηματοδοτεί με 140.000 γρόσια της οργάνωση εκστρατείας στη Ρούμελη για την σύλληψη του Ανδρούτσου. Υπό την διοίκηση του πρώην αδελφικού φίλου τού Οδυσσέα, Γιάννη Γκούρα, 6.000 άνδρες και 12 πλοία, αντί να υπερασπιστούν τα τελευταία προπύργια της Πελοποννήσου, εξεστράτευαν προς εξόντωση του «Τουρκοδυσσέα», μεγαλοπρεπέστατο σχέδιο ραγιάδικης εθνοπροδοσίας. Κυνηγημένος πλέον από όλους, αποφασίζει να παραδοθεί στις δυνάμεις του Γκούρα, με τον όρο να δικαστεί για να αποδείξει την αθωότητά του. Ότι «γίνηκε» μετα είναι ιστορία.

Πηγές:

  • Άννινος Μπάμπης, Παπαδόπουλος Κάρπος, Γούδας Αναστάσιος, «Οδυσσέας Ανδρούτσος. Δράση και κατατρεγμός».
  • Νικόλαος Κασομούλης, «Ενθυμήματα στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων».
  • Ηλίας Π. Κουκοβέτσος, «Οδυσσέας Ανδρούτσος: Αρχιστράτηγος της Ρούμελης».
  • Αμβρόσιος Φραντζής, «Επιτομή της ιστορίας της αναγεννηθείσης Ελλάδος».
  • Σπυρίδων Τρικούπης, «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως».
  • Άννινος Μπάμπης, «Η απολογία του Οδυσσέα Ανδρούτσου».
  • Αγαπητός Σ. Αγαπητός, «Οι Ένδοξοι Έλληνες του 1821».
  • Finlay George, «History of the Greek revolution».
  • Ιωάννης Μακρυγιάννης, «Απομνημονεύματα».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.