Μεσαιωνική Περίοδος (476–1453 μ.Χ)
«Χρηστικές συμβουλές» για το πως να επιβιώσεις μιας πολιορκίας.

«Χρηστικές συμβουλές» για το πως να επιβιώσεις μιας πολιορκίας.

Οι μεγάλες μάχες εκ του συστάδην είναι αυτές, που συχνά, κερδίζουν το ενδιαφέρων αυτού που διαβάζει και μελετά την Ιστορία. Αστραφτερές πανοπλίες, μεγαλειώδεις έφοδοι και αριστουργηματικά έργα τέχνης, όπως πίνακες και χρονικά, κάνουν την «μισή δουλειά», εγκλωβίζοντας την φαντασία των αναγνωστών, κάνοντας τους να ξεχάσουν πως υπάρχουν και κάποιου άλλου «είδους» μάχες που δεν πραγματοποιούνται από την «ράχη» ενός αλόγου ή εκ του συστάδην, αλλά από τη «ράχη» των τειχών και των οχυρωμάτων καθώς και κάτω από το έδαφος και μέσα στις λάσπες.

Ο θάνατος σε ένα τέτοιο μερος, όπως γίνεται ευκόλως κατανοητό, είναι ένας πολύ πιο άσχημος τρόπος να πεθάνει κανείς. Το λέω αυτό διότι καλύτερα, κατά την γνώμη μου πάντα, είναι να βρει κάποιος το τέλος του «γρήγορα», από μια λόγχη στο στέρνο, πάρα στα «έγκατα» της γης, κάτω από της φίλιες ή της εχθρικές οχυρώσεις, «αναπνέοντας» θειάφι ή καταπλακωμένος από τόνους χώματος. Παρακάτω λοιπόν θα δούμε μερικές απαραίτητες ενέργειες στις οποίες, κάθε ορθά σκεπτόμενος «πολιορκούμενος» θα πρέπει να προβεί, προκειμένου να καταφέρει να ζήσει «μια ακόμα ημέρα».

Εικόνα: Νωπογραφία από άγνωστο καλλιτέχνη στην Εκκλησία της Μονής Μολντοβίτσα οπου απεικονίζει την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Εφόδια εφόδια και πάλι εφόδια.

Αν είστε τυχεροί́, θα έχετε προειδοποιηθεί́ εγκαίρως για της δυνάμεις που έρχονται να κυριεύσουν την πόλη ή το οχυρό στο οποίο βρίσκεστε κι έτσι, εάν έχετε την απαραίτητη σωφροσύνη, θα έχετε προτρέξει ώστε να συγκεντρώστε όλα εκείνα τα εφόδια που μπορεί́ να σας  χρειαστούν κατά την μακρά παραμονή των «καλεσμένων» σας έξω από τα τείχη. Λεηλατήστε όλα τα εδάφη σας, μαζέψτε ότι μπορεί να φαγωθεί και έπειτα αποθηκεύστε τα σε ασφαλές μερος μέσα στις οχυρώσεις.

Όλα τα υπόλοιπα, οτιδήποτε μπορεί να φαγωθεί αλλά δεν μπορεί να κουβαληθεί, καλό θα ήταν να το καταστρέψετε ή να το κάψετε. Μπορεί να είναι οδυνηρό αλλά καλύτερα έτσι πάρα να το φάνε ή να το χρησιμοποιήσουν αυτοί που ως «κύριο σκοπό» τους έχουν να σας σκοτώσουν και να κάνουν αλλά χειρότερα πράγματα στην γυναίκα και τα παιδιά σας. Κάπου εδώ θα πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό πως όσο δυσκολότερη γίνει η διαμονή των εχθρικών μονάδων έξω από τα τείχη τόσο μικρότερο θα είναι το διάστημα που θα κρατήσει η πολιορκία.

Υπάρχει ένα ιστορικό παράδειγμα, ενός Σλοβένου βαρόνου «πετούσε» ώριμα κεράσια στους πολιορκητές, για να τους δείξει ποσό «άφθονες» ήταν οι προμήθειες του. Άλλο ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι πως λίγο πριν την «Δεύτερη Αραβική πολιορκία της Κωνσταντινούπολης», το 717, ο Αυτοκράτορας Αναστάσιος Β’ είχε εκδώσει διάταγμα το έτος 715, σύμφωνα με το οποίο, «όσοι από τον άμαχο πληθυσμό της Πόλης δεν μπορούν να συγκεντρώσουν προμήθειες για «πέντε», ναι μάλιστα «πέντε», χρόνια θα έπρεπε άμεσα να εγκαταλείψουν την πόλη και να διασκορπιστούν στην Θρακική ύπαιθρο.

Λίγο «άκαρδο» ακούγετε αυτό, μήπως ξέρετε όμως ποιά ήταν η κατάληξη της πολιορκίας. Μέσα σε έναν χρόνο από την έναρξη της, οι καλοθρεμμένοι Ρωμαίοι έβλεπαν από τα «Θεοδοσιανά τείχη» τους Μουσουλμάνους να κανιβαλίζουν ο ένας τον άλλο. Τέλος άλλη μια τέτοια περίπτωση, ανάμεσα σε χιλιάδες, είναι η απόφαση του Βερκιγγετόριξ, κατά την πολιορκία της Αλεσίας, να εκδιώξει από την πόλη όλους τους αμάχους που δεν μπορούσαν να «πάρουν» τα όπλα.

Επειδή όμως υπάρχει και η πιθανότητα ο εχθρός να επιτεθεί με την χρήση εμπρηστικών βλημάτων, με απώτερο σκοπό να κάψει τις αποθήκες σας, καλό θα ήταν να έχει οργανωθεί ένα ικανό σύστημα «πυρόσβεσης», με την τοποθέτηση βαρελιών γεμάτων νερό σε κομβικά σημεία ώστε να «κατασβεστούν» οι φλόγες. Φαντάζομαι δεν θέλετε να φτάσετε στην θέση των υπερασπιστών του Έξετερ, το 1136, οι οποίοι αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν τα αποθέματα τους σε κρασί για να σβήσουν της φλόγες από της αποθήκες τροφίμων τους.

Εικόνα: Η πολιορκία της Ακροπόλεως όπως την απεικόνισε η λαϊκή Μούσα.

Τελευταίο και πιο σημαντικό εφόδιο, δε θα μπορούσε να είναι άλλο από το «καταφρονεμένο» το νερό. Η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη περίοδος κατά την οποια κάποιος άνθρωπος έμεινε χωρίς τροφή είναι αυτή του κρατούμενου Τέρενς ΜακΣουίνεϊ (Terence MacSwiney), ο οποίος άντεξε 74 μέρες, πριν αποβιώσει το 1920. Αντιθέτως το «ρεκόρ» επιβίωσης χωρίς νερό ανήκει στον Αντρεΐ Μιχαζεύσκ, (Andreas Mihavecz), ο οποίος «επιβίωσε» 18 μέρες όταν οι δεσμοφύλακες του απλά ξέχασαν να του πάνε νερό. Ο «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» στα καλύτερα του.

Όπως καταλαβαίνεται δεν θα ήταν συνετό να ξεμείνετε από νερό, εκτός αν έχετε την περιέργεια να μάθετε τι γεύση έχουν τα ουρά, τόσο τα δικά σας, όσο και των ζώων στο κάστρο ή ακόμα και το αίμα, ανθρώπινο η ζωικό. Έχουν καταγραφεί τέτοια περιστατικά τόσο κατά την πολιορκία της Ιερουσαλήμ από τους Σταυροφόρους, όσο και κατά της «πορείες θανάτου» των Αρμένιων και των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας. Σε αυτό το σημείο, δε θα αναφέρω ποιος διοργάνωσε της προαναφερθείσες πορείες γιατί, κατά πασά πιθανότητα, θα παρεκτραπώ.

Ένα καλό μετρό για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη πόσιμου νερού είναι να σκαφθούν πηγάδια και όταν λέω πηγάδια δεν εννοώ 5 ή 10 αλλά εκατοντάδες. Τέτοιο παράδειγμα είναι το κάστρο του Κεράκ, στην σημερινή Ιορδανία, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει πάνω από 74 πηγάδια, με λιγοστό νερό το καθένα. Τέλος μια ακόμα λύση για αυτό το τόσο επιτακτικό πρόβλημα θα μπορούσε να είναι η επέκταση των εξωτερικών οχυρώσεων της πόλης ή του κάστρου με σκοπό να συμπεριληφθεί κάποια πηγή. Άριστο παράδειγμα για κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι «μυθιστορηματική» πολιορκία της Ακροπόλεως, κατά την Επανάσταση του ΄21. Μάλιστα το οχυρό της Ακροπόλεως έπεσε σχεδόν έναν μήνα αφού οι Τούρκοι ανατίναξαν έναν «υπόνομο» κάτω από την πηγή, που τροφοδοτούσε την φρουρά, με αποτέλεσμα αυτή να σταματήσει να βγάζει νερό.

Διώξτε τους «μη χρήσιμους» και εξοπλίστε όλους τους άλλους.

Από «τεχνικής» καθαρά απόψεως θα ήταν δόκιμο να πούμε πως κατά την διάρκεια μιας πολιορκίας δεν είναι όλοι χρήσιμοι για την υπεράσπιση του οχυρού. Έτσι λοιπόν δεν μπορώ να δω με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να βοηθήσουν σε αυτή, τα παιδιά κάτω από κάποια ηλικία και οι υπερήλικες. Αυτοί οι άνθρωποι όντας οι αγαπημένοι μας ίσα ίσα προβλήματα δημιουργούν, αυτό διότι ο πολεμιστής, είτε άνδρας, είτε γυναίκα, κατά την διάρκεια μιας απελπιστικής καταστάσεως θα προτιμήσει να σώσει την οικογένεια και τους γονείς του παρά να διατηρήσει την θέση του μέχρι τέλους.

Επιπροσθέτως, όλος αυτός ο «περίσσιος» πληθυσμός, έχει ανάγκες. Αυτό που εννοώ είναι πως καταλώνουν προμήθειες, όπως είναι φυσικό, προμήθειες που θα μπορούσαν να «διατηρήσουν» την μάχιμη φρουρά για μερικούς ακόμα μήνες, ίσως και για μερικά ακόμα χρόνια. Έτσι λοιπόν αν υπάρχει η δυνατότητα να απομακρυνθεί ο «μη χρήσιμος» άμαχος πληθυσμός πριν από την έναρξη της πολιορκίας θα διέσωζε μεγάλες ποσότητες εφοδίων αλλά και θα διασφάλιζε την ασφάλεια των αμάχων στην περίπτωση που το οχυρό πέσει.

Εικόνα: Η διάταξη των οχυρώσεων της Ιερουσαλήμ, καθώς και οι θέσεις των Σταυροφόρων.

Από την άλλη πλευρά αυτοί που θα μείνουν «πίσω» έχουν πολύ δουλειά μπροστά τους.  Επειδή οι πιθανότητες της άφιξης ενισχύσεων κατά τη διάρκεια μιας πολιορκίας είναι ισχνές και μερικές φορές ως και ανύπαρκτες, καλό θα ήταν να ξεκινήσετε να εκπαιδεύετε και τον γυναικεία πληθυσμό που σας είναι διαθέσιμος, στην «τέχνη του πολέμου». Εξάλλου δεν είναι και λίγα τα παραδείγματα όπου οι γυναίκες, όχι απλά επιστρατεύονται για να βοηθήσουν την άμυνα ενός κάστρου η μιας πόλης, αλλά ηγούνται.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι πως όταν η Ιωάννα της Φλάνδρας προδόθηκε από τον Γάλλο μονάρχη, Φίλιππο ΣΤ’, κατά την διάρκεια του «Πολέμου των Δύο Ιωάννων», η γνωστή και ως «Φλογερή Ιωάννα», ανέλαβε προσωπικά την άμυνα του Χένεμποντ. Φόρεσε πανοπλία και περιδιάβηκε τους δρόμους της πόλης για να ενθαρρύνει τους υπερασπιστές. Έδωσε μάλιστα εντολή στις γυναίκες όλων των τάξεων να βοηθήσουν μεταφέροντας στα τείχη πέτρες και διαβρωτικό ασβέστη, για να αναχαιτίσουν τους επιδρομείς. Ηγήθηκε επισης μιας εξόδου κατά των πολιορκητών, φτάνοντας μαχόμενη ως την «καρδιά́» του εχθρικού στρατοπέδου.

Ωστόσο, δεν ήταν μόνο οι «αριστοκράτισσες» που πήραν τα όπλα, όπως διαπίστωσαν οι Βουργουνδοί 1472, όταν επιτέθηκαν στο Μπωβαί. Κατά την διάρκεια της πολιορκίας οι υπερασπιστές ήταν λιγοστοί, γύρω στους 300. Όταν λοιπόν τα πράγματα έγιναν απελπιστικά οι γυναίκες της πόλης συσπειρώθηκαν κάτω από την «αιγίδα» της Ιωάννας Λεσνέ, γνωστότερη ως «Ιωάννα το Τσεκούρι». Όταν λοιπόν η σημαία των Βουργουνδών υψώθηκε στα τείχη του Μπωβαί, η Ιωάννα χίμηξε στους επιδρομείς και γκρέμισε με το τσεκούρι της δυο άνδρες και τη σημαία από́ τα τείχη. Ακολουθώντας το παράδειγμα της οι οπλισμένες γυναίκες της πόλης όχι μόνον απέκρουσαν τους εισβολείς αλλά έσπασαν και την πολιορκία.

Μισό αιώνα αργότερα, το 1522,  ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, με 400 πλοία και περισσότερους από 150.000 άνδρες πολιορκούσε την Ρόδο. Ένα από τα πρόσωπα που ξεχώρισαν στην πολιορκία ήταν η Αναστασία, σύζυγός του Άγγλου ταξιάρχη, Κένσιγκτον. Όταν λοιπόν ο άνδρας της σκοτώθηκε, η Αναστασία, αφού πρώτα «θανάτωσε» τα παιδιά της, για να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων, φόρεσε τη ματωμένη πανοπλία του νεκρού ανδρός της και επέστρεψε στον προμαχώνα για να πολεμήσει μέχρις εσχάτων.

Εικόνα: Μερος των οχυρώσεων της Ρόδου.

Όταν όμως η Αναστασία εμφανίστηκε στον προμαχώνα με την πανοπλία του άντρα της, οι Ιππότες που την είδαν μπερδεύτηκαν, γιατί ήταν σίγουροι ότι ο Κένσιγκτον είχε σκοτωθεί. Η Αναστασία, γεμάτη οργή, ρίχτηκε στη μάχη και κατάφερε να σκοτώσει αρκετούς αντιπάλους, μέχρι να πέσει και η ίδια νεκρή. Τελικά η ταυτότητα της ανακαλύφθηκε μετα το πέρας της μάχης, όταν και οι σύντροφοι της περισυνέλλεξαν το πτώμα της και αφαίρεσαν την πανοπλία που φορούσε.

Κανένα όμως από τα παραπάνω παραδείγματα δεν μπορεί να συγκριθεί με την αυταπάρνηση και την φιλοπατρία την οποια επέδειξαν οι γυναίκες του Μεσολογγίου όταν κατά την διάρκεια της «Τρίτης Πολιορκίας» στάθηκαν «βράχοι» διπλά στους συζύγους και στα παιδιά τους και προχώρησαν μαζί τους μέχρι το «πικρό» τέλος. Συνταρακτική είναι η αναφορά που μας σώζεται από τον Νικόλαο Κασομούλη, στα απομνημονεύματα του, όπου μας λέει πως, «Κατά την έξοδο οι γυναίκες είχαν πατάξει τα γυναικεία και φόρεσαν τα ανδρικά. Κρατούσαν το «καριοφύλι» στο χέρι όντας γνώστες ξακουστές και ανάμεσα σε αυτές τις «λύκαινες» ξεχώριζε η Πιτούλαινα, που ήταν και αναστήματος υψηλού αλλά και ήθους ανδρικού»

Δημιουργικότητα η «αρχή των πάντων».

Πολλές φορές τα «συμβατικά» μέσα δεν είναι αρκετά. Ο «πειραματισμός» όμως δεν έβλαψε ποτέ κανέναν, εκτός και αν είστε αυτός που βλέπετε «μια μυλόπετρα να κατρακυλά καταπάνω σας και να είναι φορτωμένη με εκρηκτικά». Σας ακούγετε τρελό. Το ίδιο τρελό θα ακούστηκε και στον Μεχμέτ Γ΄ όταν έμαθε πως οι πολιορκούμενοι του οχυρού  Έγκερ, στην Ουγγαρία, απωθήσαν μια επίθεση των «ακράτητων» Οθωμανικών στρατευμάτων του με αυτών τον τρόπο, το 1596. Κάτι αντίστοιχο είχε κάνει και ο Φαβιέρος κατά την «Πολιορκία της Ακροπόλεως», το 1826, όταν είχε γεμίσει κομμάτια από κίονες με πυρίτιδα και στην συνέχεια τα εξαπέλυσε από τα «Προπύλαια» στα παρακείμενα Οθωμανικά χαρακώματα.

Ένα βήμα παραπέρα, το 907, οι Βίκινγκς πολιορκήσαν το Τσέστερ. Προσπάθησαν λοιπόν να παραβιάσουν τα τείχη σκάβοντας λαγούμια ακριβώς κάτω από τα τείχη. Μάλιστα για να προστατεύσουν τους άνδρες τους από τα βλήματα των αμυνομένων, κατασκεύασαν έναν σκεπαστό διάδρομο για να δουλεύουν καλυμμένοι. Από την άλλη πλευρά, επειδή οι «δύστυχοι» Σάξονες δεν ήθελαν να γίνουν «τροφή» για τα «γενειοφόρα» τσεκούρια των «Βορείων», τα γνωστά «bearded axes», αποφάσισαν πως έπρεπε να βρουν έναν τρόπο να τους σταματήσουν.

Εικόνα: Σχεδιαστική τομή των χερσαίων τειχών της Κωνσταντινούπολης.

Αρχικά, οι πέτρες που ρίχνονταν από ψηλά διαπερνούσαν το στέγαστρο, αλλά́ οι Βίκινγκς το ξανάφτιαχναν συνεχώς πιο ανθεκτικό. Οι υπερασπιστές τότε έριξαν βραστό νερό και μπύρα πάνω στους άτυχους άνδρες, «έτσι που το δέρμα ξεκόλλησε από τα κόκαλα τους». Παρόλα αυτά, οι «δαιμόνιοι» Σκανδιναβοί τοποθέτησαν πάνω από τον «διάδρομο» ένα υδατοστεγές στρώμα από δέρματα ζώων. Με «σατανική» επινοητικότητα, τότε, οι κάτοικοι του Τσέστερ συγκέντρωσαν όλες τις κυψέλες της πόλης και τις εκσφενδόνισαν από τα τείχη. Ενοχλημένα, τα προσφιλή έντομα, «εξεγέρθηκαν» τσιμπώντας ανηλεώς τους Βίκινγκς, οι οποίοι σύντομα μάλιστα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πολιορκία.

Μην ανησυχήσετε, αν σας σωθούν το λαδί, τα βέλη, οι πέτρες, η πυρίτιδα ακόμα και το νερό, σχεδόν όσα έχετε στη διάθεσή σας μπορούν να «μετασκευαστούν» σε όπλα. Τρανταχτό παράδειγμα αυτού είναι η πολιορκία της Καέν από τον Εδουάρδο Γ’, το 1346. Κατά την διάρκεια της πολιορκίας  οι άνδρες του Άγγλου Βασιλέα, προσπάθησαν να αναρριχηθούν στα τείχη με σκάλες, βλέποντας το αυτό οι κάτοικοι της πόλης τους επεφύλασσαν μια «θερμή υποδοχή». Έχοντας φτάσει στα μισά των σκαλών μια «πύρινη» βροχή από ανάμενα στάχυα άρχισε να πέφτει από τους προμαχώνες. Το αποτέλεσμα ήταν σε αυτή την πρώτη έφοδο οι Άγγλοι να αποτύχουν παντελώς.

Τέλος ένα ακόμα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα «ανθρώπινης εφευρετικότητας», είναι όταν κατά την διάρκεια της πολιορκίας του Ντιού, στην χερσόνησο Γκούτζαρατ της Ίνδιας, ένας Πορτογάλος στρατιώτης, μην έχοντας άλλα βόλια, αλλά έχοντας χρησιμοποιήσει μέχρι και χαλίκια, πήρε την «περίεργη» απόφαση να βγάλει τα «δικά του» δόντια για να τα χρησιμοποιήσει σαν βόλια εναντίον των Οθωμανών που πολιορκούσαν το οχυρό.

Συν της άλλης θα πρέπει να σκέφτεστε και εκτός των συνηθισμένων «ορίων». Το αναφέρω αυτό διότι, κάθε «τρύπα» στο τείχος είναι κι ένα αδύναμο σημείο, ακόμα και εκείνες που είναι πασαλειμμένες με περιττώματα. Χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα είναι η πολιορκία του Σατό Γκαγιάρ στη Νορμανδία, το 1204, κατά την οποια ο Φίλιππος Β’ της Γαλλίας, αφού αντιλήφθηκε πως το κάστρο ήταν «θεωρητικά» απόρθητο, έμαθε πως ένα συνηθισμένο αποχωρητήριο που «εξείχε» από τα τείχη και η «αποχέτευση» του ήταν «αφύλακτη». Έτσι λοιπόν ένας γενναίος εθελοντής, με ανοσμία λογικά, σύρθηκε μέσα στο ρυπαρό́ άνοιγμα και μπήκε στο οχυρό, ανοίγοντας τις πύλες, βοηθώντας κι άλλους να τον ακολουθήσουν στο εσωτερικό.

Εικόνα: Τα ερείπια του Σατό Γκαγιάρ σήμερα.

Το χτίσιμο και το σκάψιμο σώζουν ή παίρνουν ζωές.

Το ότι βρίσκεστε υπό πολιορκία δεν σημαίνει ότι είναι αργά για να φτιάξετε οχυρές θέσεις. Σκάμματα, χαρακώματα, πύργοι και λαγούμια είναι το «άλφα και το ωμέγα» και μπορούν εν πολλοίς να κρίνουν την έκβαση της πολιορκίας. Στην εσχάτη των περιπτώσεων, υπάρχουν σωζόμενες αναφορές, πως ολόκληρες «συνοικίες» ισοπεδώθηκαν, ώστε να βρεθούν «υλικά» για την κατασκευή οχυρωμάτων και πολεμικών μηχανών.

Κατά την διάρκεια της πολιορκία του Παρισίού, το 885, οι Βίκινγκς έκαψαν τις δυο γέφυρες που ένωναν το «Ιλ ντε λα Σιτέ» με την αντίπερα όχθη. Οι «ακούραστοι» Φράγκοι έχτισαν μια καινούρια μέσα μόλις σε μια εβδομάδα. Μερικές μέρες αργότερα, πολεμικές μηχανές άρχιζαν να κατασκευάζονται απέναντι από έναν οχυρωμένο πύργο του Παρισίου. Μέχρι το τέλος της βδομάδας ένας τεράστιος πολιορκητικός πύργος ήταν έτοιμος να φορτωθεί στα θρυλικά «Ντράκαρ», με σκοπό να τον μεταφέρουν πέρα από τον ποταμό, διπλά στον πύργο. Ωστόσο οι πολιορκούμενοι Φράγκοι έδειξαν την περιφρόνησή τους, κατασκευάζοντας έναν επιπλέον όροφο στον πύργο μέσα σε μια νύχτα, γεγονός που κατέστησε άμεσα τον πύργο άχρηστο.

Στον κόσμο των μεσαιωνικών πολιορκιών, αλλά και αργότερα, η «υπονόμευση των τειχών» ήταν ένας όρος που περιγράφει το σκάψιμο τούνελ κάτω από τα τείχη του εχθρού ή από τα οχυρώματα του. Αυτό διότι, ένα τείχος μπορεί να αντέξει επανειλημμένα πλήγματα από πολεμικές μηχανές, ακόμα και πυροβόλα όπλα, αλλά με την διάνοιξη ορυγμάτων κάτω από αυτά μπορεί να τους προκαλέσει ρωγμές, λόγο ελλιπούς στήριξης του βάρους του, επιφέροντας τελικός την κατάρρευση του.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι η πολιορκία του Ρότσεστερ, το 1215, όταν ο Βασιλείας της Αγγλίας, Ιωάννης ο Ακτήμων, διέταξε να διανοιχθεί σήραγγά κάτω από τα οχυρώματα του κάστρου και στην συνέχεια να τοποθετηθούν μέσα σε αυτό 40 γουρούνια τα οποια στην συνέχεια πυρολύθηκαν, τροφοδοτώντας με το λίπος τους την πυρκαγιά που κατέκαψε τα ξύλινα υποστυλώματα που ορύγματος. Συνέπεια όλου αυτού, η κατάρρευση πάνω από το 60%  των συνολικών οχυρώσεων του κάστρου.

Εικόνα: Το αναστηλωμένο κάστρο του Ρότσεστερ, όπως θα το δει ο επισκέπτης σήμερα.

Έπειτα από την εμφάνιση της πυρίτιδας τα «λαγούμια» γεμίζονταν με εκατοντάδες βαρέλια από αυτό το εκρηκτικό υλικό και ανατινάζονταν, μετατρέποντας σε σκόνη ότι είχε την «ατυχία» να βρίσκεται κοντά στο σημείο της έκρηξης. Για να εξουδετερωθούν λοιπόν τα αντίπαλα λαγούμια θα πρέπει να σκαφθούν τεμνόμενα τούνελ από την δική σας πλευρά, προσπαθώντας να προκαλέσουν την κατάρρευση του εχθρικού ορύγματος, πριν αυτό επιτελέσει τον σκοπό του.

Αρκετούς αιώνες μετα την πολιορκία του Ρότσεστερ, κατά την διάρκεια της πολιορκίας της Ακροπόλεως από τους Οθωμανούς, το 1826, η πολιορκούμενης ελληνική φρουρά είχε την «χαρά» να έχει ανάμεσα στους αριθμούς της έναν σπουδαίο «λαγουμιτζή». Όταν λοιπόν, ο Κιουταχής επιστράτευσε ξακουστούς Μουσουλμάνους και Βούλγαρους λαγουμιτζήδες, με σκοπό να ανοίξουν λαγούμια κάτω από την Ακρόπολη, να τα γεμίσει με μπαρούτι και να ανατινάξει ολόκληρο τον «Ιερό» βράχο, έλαμψε το αστέρι ενός ήδη πασίγνωστου «λαγουμιτζή», του Κωνσταντίνου Χορμοβίτη.

Ο «Λαγουμιτζής» με τους άντρες του, για ακόμη μία φορά, κατόρθωσαν να αχρηστεύσουν όλους τους υπονόμους του εχθρού. Παράλληλα, εντόπιζαν υπογείως τις αντίπαλες θέσεις μάχης και τις ανατίναζαν. Λέγεται ότι η εντυπωσιακή δράση του Έλληνα αγωνιστή είχε φέρει τον Κιουταχή σε απόγνωση. Ο Τούρκος πασάς του είχε τάξει χρυσάφι «ίσαμε το βάρος του κορμιού του», σε περίπτωση που αποφάσιζε να αλλάξει στρατόπεδο και να έρθει με το μέρος του, ενώ μερικά χρόνια αργότερα η εφημερίδα «ΑΙΩΝ» στην αναγγελία του θανάτου του, το 1851,αναφερει πως, «Εις τας δύω περιωνύμους πολιορκίας του Μεσολογγίου και της Ακροπόλεως των Αθηνών, ο Κωνσταντίνος Χορμοβίτης φέρει ειδικήν θέσιν, μόνος χρησιμεύων αντί 1.000 και 2.000 στρατιωτών».

Ο πιο εύκολος τρόπος για την εντόπιση των εχθρικών ορυγμάτων είναι να ακολουθηθεί το παράδειγμα των πολιορκουμένων της Καεν, που τοποθέτησαν δοχεία με νερό́, κοντά στα τείχη, περιμένοντας «καρτερικά» να δουν κάποιο κυματισμό στην επιφάνεια του νερού, κάτι που θα σήμαινε πως κάποιος «δουλεύει» στα «σκοτεινά» υπόγεια της γης. Τέλος κατά την «μεγάλη» πολιορκία της Ρόδου από τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή, ένα πολύ εξεζητημένο σύστημα κουδουνιών ενημέρωνε τους πολιορκητές για ότι συνέβαινε κάτω από τα πόδια τους.

Εικόνα: Μια τυπική πολιορκία κατά τον 17ο αιώνα.

Τελευταίο αλλά και πιο σημαντικό.

Επειδή η λαϊκή ρήση πως τα «κάστρα πέφτουν από μέσα», είναι πέρα για πέρα αληθινή, ένας σώφρων «φρούραρχος» θα πρέπει να έχει τα μάτια του «δεκατέσσερα». Έτσι λοιπόν μπορεί μια από της, διόλου ασυνήθιστες, επιδρομές ανεφοδιασμού που διατάζουν όλοι οι σώφρονες διοικητές, «ενώ έφυγε με 50 άνδρες να γυρίσει με 51», αυτό θα πρέπει να σας προβληματίσει. Μη σας φαίνεται περίεργο, διότι κάτι αντίστοιχο έγινε κατά την διάρκεια της «Πρώτης Σταυροφορίας» και συγκεκριμένα κατά την πολιορκία της Αντιόχειας από τους Σελτζούκους του Ρουμ.

Ευτυχώς για τους πολιορκούμενους, ο «δαιμόνιος», Βοημούνδος του Τάραντα, κατάλαβέ τον παρεισφρέοντα «αρουραίο» και τον συνέλαβε. Το τέλος του ήταν φρικιαστικό αλλά απαραίτητο, απευθυνόμενο προς όλους εκείνους που είχαν στο μυαλό τους να «προδώσουν» την πολιορκία. Μιας και τα τρόφιμα είχαν εξαντληθεί, ο Νορμανδός πρίγκιπας διέταξε τους «αναμάρτητους» στρατιώτες του να «ψήσουν», ζωντανό, τον κατάσκοπο και στην συνέχεια να τον «φάνε». Οποιοσδήποτε λοιπόν είχε άλλες σκέψεις ήταν πλέον σίγουρο πως δεν θα έκανε τίποτα.

Τέλος ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι ένα συμβάν το οποίο έλαβε χώρα κατά την διάρκεια την πολιορκίας του κάστρου της Βουλώνης, από τον Ερρίκο Η’ της Αγγλίας, το 1544. Μεσούσης της πολιορκίας κάποιος, μέσα από το κάστρο, πληροφορήθηκε πως οι Άγγλοι πολιορκητές, κάθε ημέρα, μια συγκεκριμένη ώρα «άφηναν» τα όπλα για να φάνε το μεσημεριανό τους. Μαθαίνοντας το αυτό, ο Γάλλος φρούραρχος, διέταξε μια αιφνιδιαστική έξοδο που είχε ως αποτέλεσμα να συλληφθούν ζωντανοί και πλήρως εξοπλισμένοι, 100 Άγγλοι ιππότες, αριθμός τεράστιος για την εποχή. Με βάση λοιπόν τα παραπάνω, καλό θα ήταν να κρατάτε τα μάτια σας ανοιχτά και να είστε συνεχώς σε επαγρύπνηση, αλλιώς κάτι πολύ άσχημο μπορεί να συμβεί.

Πηγές:

  • Σπυρίδων Τρικούπης, «Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης».
  • Ralph V. Turner, «King John: England’s Evil King? Stroud».
  • Frank Barlow, «The Feudal Kingdom of England».
  • Tony Jaques, «Dictionary of Battles and Sieges».
  • Martin Dougherty, «Chateau Gaillard, 1203-4».
  • Στρατηγού Κασομούλη, «Ενθυμήματα».
  • Graham Tulloch, «Historical Notes».
  • R. Sellman, «Castles and Fortresses».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.