Ελληνική Επανάσταση
Μέγα Σπήλαιο,1827. Όταν ο Ιμπραήμ βίωσε τον «καλογερικό πόλεμο».

Μέγα Σπήλαιο,1827. Όταν ο Ιμπραήμ βίωσε τον «καλογερικό πόλεμο».

Κατά το έτος 1827 ο «Αγώνας» των Ελλήνων για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού «βίωνε» τις πιο κρίσιμες στιγμές του. Ήδη από τον Φεβρουάριο του 1825, ο αιμοσταγής Ιμπραήμ έκαιγε και λεηλατούσε ότι βρισκόταν στο πέρασμα του, φτάνοντας τους επαναστάτες, κυριολεκτικά, ένα βήμα πριν την καταστροφή. Συνάμα δυο αλλεπάλληλοι, καταστροφικοί εμφύλιοι σπαραγμοί είχαν ουσιαστικά στερήσει από την επαναστατική κυβέρνηση, αλλά και από τους στρατιωτικούς, την οποιαδήποτε δυνατότητα να αντιδράσουν στα τεκταινόμενα.

Ωστόσο, παρ’ όλα αυτά, η ελπίδα ενός αρχαίου έθνους δε θα μπορούσε να καμφθεί τόσο εύκολα, όσο βαρύ και αν ήταν το τίμημα το οποίο θα έπρεπε να πληρώσει ώστε να καταφέρει, επιτελούς, κάποια μέρα να ζήσει και να μεγαλώσει τα παιδιά του σε μια ελεύθερη Ελλάδα. Φάρος μέσα σε μια άβυσσο αίματος και τρόμου υπήρξε η «Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου», στα βορειοανατολικά των Καλαβρύτων, που παρά τις αντιξοότητες των συνθηκών, κατάφερε να απωθήσει της βαρβαρικές ορδές, μένοντας απόρθητη κατά την διάρκεια των περασμένων ετών.

Εικόνα: Πορτρέτο του Ιμπραήμ Πασά, έργο του Charles-Philippe Larivière το έτος 1846.

Το «διαβολομονάστηρο» πρέπει να πέσει.

Κι όμως, η μεγάλη δοκιμασία δεν είχε ακόμα τελειώσει. Τώρα ο Ιμπραήμ θα καλούνταν να «γονατίσει» τους ανυπότακτους καλόγερους, που άκουσον άκουσον, τολμούσαν να υψώνουν την σημαία του «Αγώνα» από την στιγμή που αυτός είχε πατήσει το «μιαρό» του πόδι στο Μωριά. Έτσι λοιπόν, την 17η Ιουνίου του 1827, ο επίδοξος κατακτητής έφτασε στα Καλάβρυτα, επικεφαλής 13.000 οπλιτών και έχοντας μαζί του τον προδότη Δημήτριο Νενέκο με 2.000 «προσκυνημένους».

Η νίκη φάνταζε σίγουρη στα μάτια του Ιμπραήμ, ωστόσο κατά τον «ανατολίτικο» τρόπο διαχείρισης τον πραγμάτων, ο Αιγύπτιος στρατηλάτης θέλησε να καλοπιάσει τους αμυνόμενου ώστε να τους πείσει να παραδοθούν και βέβαια να αποχωρίσουν με ασφάλεια. Έτσι λοιπόν, την 21η Ιουλίου, στάλθηκαν απεσταλμένοι στην Μονή, μαζί με μια επιστολή του ίδιου του Ιμπραήμ, ώστε να διαπραγματευθούν με τους Επαναστάτες.

Στην επιστολή του, ο Ιμπραήμ μεταξύ άλλων ανέφερε, «Ευγενέστατε ηγούμενε και επίλοιποι παπάδες και καλόγεροι του Μεγάλου Σπηλαίου. Σας σημειώνω ότι είμεθα φερμένοι με τον υψηλότατον Ιμβραήμ Πασάν αφέντη μας εις κάμπον Καλαβρύτων εδώ και τέσσαρες ημέρες προτηνότερα και έχομεν μεγάλας ορδινίας και ετοιμασίας δια την πολιορκίαν μοναστηρίου Μεγάλου Σπηλαίου. Και ως τάχυ προσμένομεν να μας έλθουν και τόπια και μπόμπες και αρκετά σύνεργα δια μήνες και έπειτα από μία ή και δύο ημέρας να ρίξωμεν τα ορδιά μας περί πολιορκίας του μοναστηρίου, εις αυτά τα μέρη δια τούτο σας φανερώνω ότι να λυπηθήτε το μοναστήρι σας να μην τύχη και χαλάση και ο,τι εις τον άλλον καιρόν δεν εχάλασε μην τύχη και χαλάση και τώρα μάλιστα οι πλέον αμαθέστεροι από λόγου σας ήρθαν και προσεκύνησαν τον αφέντη μας και εγλύτωσαν τα χωριά τους και τόσον λαό και την ζωήν τους και το πράγμα τους. Λοιπόν του λόγου σας είσθε γνωστικότεροι από εκείνους και θέλει στοχασθήτε το κάθε πράγμα καλλίτερα. Παρά πάνω δεν σας γράφω, θέλει πληροφορηθήτε και από το γράμμα του φίλου μου του Φωτήλα, θέλει σας συμβουλεύση ο ίδιος. Ηγούμενε, θέλει στοχαστής ετούτο το κίνημα των Ρωμαίων δεν θέλει εύγει σε κεφάλι. Λοιπόν σαν φρόνιμος οπού είσαι στοχάσου βαθειά πως δεν ευρίσκεις καλό τέλος και θα είσαι νικημένος θέλεις εξεύρη ότι αυτό όπου σας γράφω, το γράφω με του υψηλοτάτου αφέντη μας τον ορισμόν και να με αποκριθήτε εις τα όσα σας γράφω».

Εικόνα: Έργο λαϊκής τέχνης όπου απεικονίζονται οι οπλισμένοι μοναχοί και από πίσω τους το Μοναστήρι του Μεγάλου Σπηλαίου.

Λέγοντας τα αυτά οι απεσταλμένοι του Ιμπραήμ αποχώρησαν ανακοινώνοντας στους καλόγερους πως θα περιμένουν την απάντηση τους με το πρώτο φως της αυριανής ημέρας. Αμέσως μια απόκοσμη σιγή απλώθηκε στο μοναστήρι. Ο Ηγούμενος Δαμασκηνός δεν είχε να σκεφθεί μόνο τις ζωές των καλογήρων, αλλά και τους υπόλοιπους υπερασπιστές του και τους εκατοντάδες πρόσφυγες που διαβιούσαν σε αυτό. Παρ’ όλα αυτά, προτού ανατείλει ο ήλιος και έπειτα από μια συνέλευση, κεκλεισμένων των θυρών, μεταξύ του Ηγούμενου και των οπλαρχηγών που είχε στείλει ο Κολοκοτρώνης από την Κορινθία για να ενισχύσουν την άμυνα του μοναστηριού, ένας αγγελιοφόρος έφυγε από το μοναστήρι προς το στρατόπεδο των Αιγυπτίων.

Όταν ο Ιμπραήμ έπιασε στα χέρια του και διάβασε την απάντηση του Ηγούμενου, ένα ακατάσχετο κύμα οργής θα πρέπει να τον κατέκλυσε. «Υψηλότατε αρχηγέ των Οθωμανικών αρμάτων, χαίρε. Ελάβαμεν το γράμμα σου και είδομεν τα όσα γράφεις, ηξεύρομεν πως είσαι εις τον κάμπον των Καλαβρύτων πολλάς ημέρας και ότι έχεις όλα τα μέσα του πολέμου. Ημείς δια να προσκυνήσωμεν είναι αδύνατον, διότι είμεθα ορκισμένοι εις την πίστιν μας, ή να ελευθερωθώμεν ή να αποθάνωμεν πολεμούντες και κατά το αΐνι μας δεν γίνεται να χαλάση ο ιερός όρκος της πατρίδος μας. Σε συμβουλεύουμε όμως να υπάγης να πολεμήσης σε άλλα μέρη, διότι, αν έλθης εδώ να μας πολεμήσης και μας νικήσης, δεν είναι μεγάλον κακόν, διότι θα νικήσης παπάδες, αν όμως νικηθής, το οποίον ελπίζομεν άφευκτα, με την δύναμιν του Θεού, διότι έχομεν και θέσιν δυνατήν και θα είναι εντροπή σας και τότε οι Έλληνες θα εγκαρδιωθούν και θα σε κυνηγούν πανταχού. Ταύτα σε συμβουλεύομεν και ημείς, κάμε ως γνωστικός το συμφέρον σου, έχομεν και γράμματα από την βουλήν και από τον αρχιστράτηγον Θεόδωρον Κολοκοτρώνην, ότι εις πάσαν περίπτωσιν πολλήν βοήθειαν θα μας στείλη, παλληκάρια και τροφάς και ότι ή θα ελευθερωθώμεν τάχιστα ή θα αποθάνωμεν κατά τον ιερόν όρκον της Πατρίδος μας όπως έχουν πράξει πολλές φορές οι πρόγονοι μας στο παρελθόν. Ο ηγούμενος και συν εμοί παπάδες και καλόγεροι σε χαιρετούν και σε προσμένουν». Ο κύβος έχει πλέον ριφθεί, σύντομα, όπως μας αναφέρει ο Φωτάκος, «οι Τούρκοι θα αισθάνονταν τη σήμαινε καλογερικός πόλεμος».

Εικόνα: Το Μοναστήρι του Μεγάλου Σπηλαίου στα χρόνια του Αγώνα.

Ο καλογερικός πόλεμος.

Δυο μέρες πέρασαν και τίποτα δεν συνέβη, ωστόσο όλοι ήταν βέβαιοι πως αυτή η σιγή δεν ήταν τίποτε άλλο από την νηνεμία πριν από το ξέσπασμα της καταιγίδας. Τελικώς, το πρωί της 24ης Ιουνίου ο Ιμπραήμ έκανε την κίνηση του. Με το πρώτο φως 4.000 Αιγύπτιοι οπλίτες, υπό τον Δελή Αχμέτ εφέντη της Πάτρας, αλλά και 2.000 «προσκυνημένοι», με τον ίδιο τον Νενέκο επικεφαλή, κατέλαβαν τις παρακείμενες θέσεις πέριξ του μοναστηριού.

Παρά την τρομακτική υπεροπλία του αιγυπτιακού στρατού, το μοναστήρι δεν ήταν ένας τόσο εύκολος στόχος. Εκτός από το γεγονός πως η Μονή ήταν χτισμένη στο άνοιγμα ενός μεγάλου φυσικού σπηλαίου, το ευρύτερο μοναστικό συγκρότημα ήταν, αλλά και είναι, κτισμένο σε ένα εξαιρετικά απόκρημνο φαράγγι πάνω από το Βουραΐκό ποταμό, πράγμα που καθιστούσε την θέση του εξαιρετικά οχυρή και απρόσβλητη.

Περίπου στις οχτώ η ώρα το πρωί οι δυνάμεις του Ιμπραήμ και οι «προσκυνημένοι» του Νενέκου, όρμησαν εναντίων των θέσεων των αμυνομένων. Αρχικά επιτέθηκαν κατά του «Ψηλού Σταυρού», στις «Πόρτες του Βουραΐκου», στα ανατολικά του Μεγάλου Σπηλαίου. Εκεί, οι 100 μοναχοί και ιερείς του μοναστηριού, συνεπικουρούμενοι και από τις ενισχύσεις που είχαν ερθει από την Κορινθία, είχαν επιλέξει να μπλοκάρουν τα Αιγυπτιακά στρατεύματα, ώστε να μην καταφέρουν να πλησιάσουν την Μονή.

Σύντομα τα καριοφίλια άρχισαν να «κελαηδούν», με τους «στραβαραπάδες» του Ιμπραήμ να καθηλώνονται απέναντι από τα ελληνικά ταμπούρια. Ο Νικόλαος Πετιμεζάς που είχε ορισθεί γενικός αρχηγός από τον Ηγούμενο Δαμασκηνό, είχε διατάξει την κατασκευή των ταμπουριών κατά τέτοιο τρόπο ώστε τα διασταυρούμενα πυρά των επαναστατών να θερίζουν χωρίς μεγάλη δυσκολία τις δυνάμεις του απελαύνονταν εχθρού.

Εικόνα: Πορτρέτο του Νικόλαου Πετιμεζά.

Επί δεκατρείς λοιπόν ώρες, οι περίπου 400 υπερασπιστές του Μεγάλου Σπηλαίου κατόρθωσαν να κρατήσουν τους βαρβάρους σε απόσταση, στερώντας τους την δυνατότητα να εφορμήσουν με τις ξιφολόγχες τους εναντίων των ελληνικών θέσεων. Σύντομα, η «νεκρή ζώνη» ανάμεσα στις δυο παρατάξεις γέμισε με πτώματα ανθρώπων που έφεραν τα χρώματα του αιγυπτιακού στρατού. Τελικώς, στις εννέα περίπου το βράδυ και έπειτα από μια ατελέσφορη επέλαση του αιγυπτιακού ιππικού, ο Ιμπραήμ πήρε την απόφαση να αποσύρει τα στρατεύματα του από το σφαγείο.

Τα αποτελέσματα ήταν αποκαρδιωτικά για τον Ισμαηλίτη «στρατηλάτη». Οι πάνω από 300 νεκροί των Αιγυπτίων δεν άφηνε κανένα περιθώριο στον Ιμπραήμ να ελπίζει πως στο μέλλον θα εκπορθήσει το «διαβολομονάστηρο», με τον ίδιο να διατάζει την αποχώρηση των στρατευμάτων του προς την Τριπολιτσά, το ίδιο κιόλας βράδυ. Από την άλλη πλευρά, στο Μέγα Σπήλαιο, οι Έλληνες είχαν πολλά πράγματα να γιορτάσουν, αλλά και κάποια που τους έθλιβαν βαθύτατα. Απο την μια πλευρά ο μόλις ένας νεκρός, άλλα και οι ελάχιστοι τραυματίες, καταδείκνυαν την απόλυτη νίκη τους. Ο ένδοξος νεκρός ήταν ο Ανδρέας Σαρδελιάνος, από την Κερπινή της Αχαΐας.

Από την άλλη πλευρά ωστόσο, οι μοναχοί-πολεμιστές συνέχιζαν να είναι βαρύθυμοι και κατηφείς. Πολλοί από τους Αιγυπτίους του Ιμπραήμ είχαν πέσει από τα δικά τους ντουφέκια και παρά το γεγονός πως είχαν διαφορετική θρησκεία, για αυτούς, δεν έπαυαν να είναι άνθρωποι. Έτσι λοιπόν ας προσπαθήσουμε, έστω και νοερά, να αναλογιστούμε την θέση τους. Αυτοί οι άνθρωποι, δοσμένοι πέρα για πέρα στον Χριστό, κλήθηκαν από το πατριωτικό τους καθήκον να σκοτώσουν άλλους ανθρώπους και κατά συνέπεια να θέσουν σε κίνδυνο την σωτηρία της ίδιας τους της ψυχής.

Για να γίνει απολύτως αντιληπτή η κατάσταση φτάνει να αναλογισθείτε πως κανένας από τους μοναχούς δεν θα μπορούσε πλέον να λάβει την Θεία Κοινωνία, τουλάχιστον μέχρι να έρθει κάποιος νέος ιερέας ώστε να τους εξομολογήσει και να τους επαναφέρει στις προηγούμενες ζωές τους. Ωστόσο, είμαι σίγουρος, πως στις σκέψης τους, ο καθένας από αυτούς, θα καταλάβαινε πως, ο ποιμένας δεν έχει μόνο το καθήκον να καθοδηγεί το ποίμνιο του, αλλά εννοείτε θα πρέπει να διώχνει και τους λύκους.

Πηγές:

  • Παναγιώτης Υφαντής, «Μέγα Σπήλαιο: Ιστορία, Πνευματική και Εθνική Μαρτυρία».
  • Κωνσταντίνος Κοτσώνης, «Η Αιγυπτιακή στρατιά εισβολής στην Πελοπόννησο».
  • Διονύσιος Κόκκινος, «Η Ελληνική Επανάστασις».
  • Νικολάου Σπηλιάδου, «Απομνημονεύματα».

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.