Νεότεροι Χρόνοι (1453-1860 μ.Χ)
Κασσάνδρα η Τραπεζούντια. Ένα ακόμα θύμα της Οθωμανικής τυραννίας.

Κασσάνδρα η Τραπεζούντια. Ένα ακόμα θύμα της Οθωμανικής τυραννίας.

Το «μακρινό» 1677 ο Πόντος έμοιαζε καζάνι που βράζει. Ιδιαίτερα στην Τραπεζούντα, την πάλαι ποτέ έδρα των «Μεγάλων Κομνηνών», οι σκλαβωμένου Ρωμιοί καλούνταν καθημερινά να επιβιώσουν κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό, που ολοένα και τους πλάκωνε, μέρα με την μέρα εδώ και 220 σχεδόν χρόνια. Η «νύμφη του Ευξείνου Πόντου» βίωνε καθημερινά στους δρόμους της εικόνες τρομοκρατίας και βαρβαρότητας. Ξυλοδαρμοί, δολοφονίες και βίαιοι εξισλαμισμοί, έρχονται να συμπληρώσουν την καθημερινή αβεβαιότητα των κατοίκων της πόλης.

Όπως λοιπόν γίνεται ευκόλως αντιληπτό η κατάσταση δεν θα αργούσε και πολύ να εκτραχυνθεί, πράγμα το οποίο και συνέβη το καλοκαίρι του ιδίου έτους, όταν δυο Οθωμανοί στρατιώτες θα προσπαθούσαν να απαγάγουν, μέρα μεσημέρι, στην μέση του δρόμου, τις δυο εγγόνες ενός ανήμπορου γέροντα στο λιμένα της πόλεως. Ωστόσο, για καλή του τύχη, παρόν στο προαναφερθέν συμβάν, θα τύχει να είναι ο Ιωάννης Υψηλάντης, γόνος μιας από τις πιο επιφανείς οικογένειες του Πόντου.

Βλέποντας, ο Ιωάννης, τον χριστιανό γέροντα να παλεύει με τους δυο Οθωμανούς εκμαίνεται και ορμάει πάνω τους ώστε να τους χωρίσει και να βοηθήσει στην διάσωση των κοριτσιών από την φριχτή μοίρα που τα περίμενε στα χαρέμια της Ανατολής. Ωστόσο οι Οθωμανοί δεν θα εγκατέλειπαν τόσο εύκολα το εγχείρημα τους. Έτσι λοιπόν, σχεδόν άμεσα, ξεκίνησε ένας άγριος καυγάς ο οποίος απ’ ότι φάνηκε αργότερα θα άλλαζε ριζικά το μέλλον της οικογένειας Υψηλάντη,

Πάνω λοιπόν στην αναταραχή, ο άρχοντας Ιωάννης, ξεθηκαρώνει την «κάμα» του, δηλαδή το μικρο αμφίστομο μαχαίρι του, που είχε καλά κριμένο στο ζωνάρι του και στέλνει τους Οθωμανούς να συναντήσουν τον προφήτη τους. Γρήγορα ο γέροντας εξαφανίζεται από την περιοχή φοβούμενος τα αντίποινα των Τούρκων, ωστόσο ο Ιωάννης δεν θα έβγαινε αλώβητος από την σύγκρουση. Βαριά τραυματισμένος και τρεκλίζοντας, σέρνεται μέχρι το πλατύσκαλο του αρχοντικού του, όπου και καταρρέει αιμόφυρτος στα χέρια της γυναίκας του Κασσάνδρας. Κατ’ αυτό λοιπόν τον τρόπο, μόλις στο 33ο έτος της ηλικίας της, η καλλονή Κασσάνδρα, που κατάγεται από την σπουδαία οικογένεια των Μουρούζιδων, μετατρέπεται, μέσα σε μια στιγμή, από σύζυγος ενός από τους σπουδαιότερους άνδρες του Ποντιακού Ελληνισμού, σε χήρα, άλλα ταυτόχρονα και σε καταζητούμενη.

Εικόνα: Η Νεομάρτυς Κασσάνδρα η Τραπεζούντια.

Kαταζητούμενη διότι, σύμφωνα με το Κοράνι, όταν ένας «άπιστος» δεν πληρώσει με την ζωή του για την δολοφονία ενός μουσουλμάνου τότε η σύζυγος του καλούνταν να παραδοθεί και να πληρώσει το απαιτούμενο βαρύ τίμημα για τις πράξεις του ανδρός της. Με δυο λόγια λοιπόν, αφού ο άρχοντας Ιωάννης δεν εκτελέστηκε από το Οθωμανικό κράτος για τους φόνους που διέπραξε, τότε το «Ιερό Κοράνιο» μετέφερε το βάρος της ποινής στην σύζυγο του.

Παρ’ όλα αυτά η Κασσάνδρα δεν είχε να ανησυχεί μόνο για την ζωή της, αλλά και για τις ζωές των επτά ανήλικων παιδιών της και για την μοίρα δύο από τις μεγαλύτερες οικογένειες του Πόντου. Ο κλοιός σύντομα αρχίζει να στενεύει. Όταν οι αρχές την ψάχνουν και δεν την βρίσκουν τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Η Κασσάνδρα μαζί με τα παιδιά της κρύβονται σε διάφορα φιλικά και συγγενικά σπίτια στην Τραπεζούντα και οι Τούρκοι το ξέρουν, ή έστω το υποψιάζονται.

Ο Τουρκικός όχλος, όπως είχε κάνει αρκετές φορές στο παρελθόν αλλά όπως θα έπραττε και στο μέλλον, καθοδηγούμενος από τις οθωμανικές αρχές επιτίθεται, λαφυραγωγεί και στην συνέχεια παραδίδει στην πυρά το αρχοντικό των Υψηλάντιδων στην Τραπεζούντα. Την ίδια τύχη είχε και το χωριό Υψηλή, που αποτελούσε την ιδιαίτερη πατρίδα της οικογενείας. Με τις προσπάθειες των Τούρκων να βρουν την Κασσάνδρα να αποβαίνουν άκαρπες, ο Πασάς της Τραπεζούντα βγαίνει εκτός ορίων. Μπροστά σε μια πληθώρα κόσμου δηλώνει πως κάθε μέρα που περνά και η Κασσάνδρα Υψηλαντη δεν είναι στα χέρια του θα καίει κι από ένα ελληνικό χωριό.

Τα νέα γρήγορα φτάνουν στην Κασσάνδρα, η οποία χωρίς δεύτερη σκέψη αποφασίζει να παραδοθεί. Η επιβίωση των Ελλήνων του Πόντου είναι πάνω από όλα. Αρχικά φροντίζει να φυγαδεύσει τα παιδιά της, μαζί με άλλα μέλη της οικογένειας στην Ρωσία και κατόπιν παραδίδεται στον Πασά της Τραπεζούντας. Εκείνος, άμα τη εμφανίσει, την υποβάλει σε φριχτά βασανιστήρια, ζητώντας της επίμονα να ασπαστεί το Ισλάμ για να σώσει την ζωή της. Ωστόσο, η Κασσάνδρα αρνείται πεισματικά, γεγονός που τον κάνει να σκυλιάσει απ’ το κακό του. Τελικά έπειτα από εβδομάδες βασανιστηρίων, την 1η Αυγούστου του 1677, η αρχόντισσα Υψηλάντη αφήνει την τελευταία της πνοή κατά την διάρκεια των βασανιστηρίων, έχοντας παραμείνει πιστή στον Χριστό.

Ενάμιση αιώνα αργότερα η Ελισάβετ Υψηλάντη, μητέρα του Αλεξάνδρου και του Δημητρίου Υψηλάντη θα έδινε την ευχή της στα παιδιά της ώστε να αναμειχθούν στα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και την ρητή εντολή, «Ελευθερώστε την Ελλάδα και εκδικηθείτε για την Κασσάνδρα». Η Νεομάρτυρας Κασσάνδρα η Τραπεζούντια, όπως έμεινε στην ιστορία δεν είναι ένα μεμονωμένο άτομο το οποίο ενεπλάκη σε ένα περιστατικό λόγο κάποιου «καπρίτσιου» της μοίρας, αλλά αντιθέτως αποτελεί μια ακόμα «σταγόνα» σε έναν «ωκεανό αίματος» που έφτασε στο μέγιστο βύθισμα του με τα γεγονότα της Ποντιακής Γενοκτονίας των 313.000 Ελλήνων του Πόντου.

Πηγές:

  • Δημήτριος Παπασταματίου – Φωκίων Κοτζαγεωργής, «Η Ιστορία του Νέου Ελληνισμού».
  • Ελευθέριος Γ. Παπαδόπουλος, «Ιστορία της Ιεράς Μονής Αναλήψεως».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected! Copyright @2020 Ιστορικές Μνήμες. All Rights Reserved.